بررسی شیوه های مرمت و نگهداری بناهای تاریخی بافت شیراز و بهره برداری مجدد از آن ها با تاکید بر شکل گیری حس مکان

مرمت و بهره برداری مجدد از بناهای تاریخی بافت شیراز تنها اقدامی حفاظتی یا کالبدی نیست، بلکه فرآیندی چندبعدی است که به احیای هویت، بازتولید معنا و تقویت حس مکان در فضاهای شهری منجر می شود. اهمیت این موضوع با توجه به غنای تاریخی و فرهنگی بناهای شیراز و نقش آنها در تجربه شهری، ضرورت مطالعه را روشن می سازد. روش تحقیق این پژوهش توصیفی–تحلیلی و هدف آن کاربردی است و داده ها از طریق اسناد و منابع کتابخانه ای، مشاهدات میدانی و عکسبرداری از بناهای تاریخی جمع آوری شد. نمونه های موردی شامل حمام وکیل، عمارت شاپوری، خانه زینت الملوک و خانه محتشم بود که تحلیل آنها امکان بررسی رابطه میان نوع مداخله مرمتی، بهره برداری مجدد و شکل گیری حس مکان را فراهم کرد. یافته ها نشان می دهد رویکردهای مرمتی مبتنی بر اصالت، حداقل مداخله، حفاظت پیشگیرانه و مرمت سازگار با بافت تاریخی بیشترین تاثیر را در تقویت حس مکان دارند، زیرا خوانایی فضایی و لایه های تاریخی حفظ می شوند. بهره برداری های مجدد سازگار با هویت تاریخی-فرهنگی-هنری، اجتماعی-محله ای، گردشگری-مهمان پذیری، اقتصادی-خلاق و آموزشی-مهارتی باعث فعال سازی حیات شهری و تقویت تعامل کاربران با فضا می شوند. نتایج پژوهش نشان می دهد؛ در مجموع، ترکیب مرمت حفاظتی، احیایی یا موضعی با بهره برداری فرهنگی–اجتماعی و گردشگری سازگار، بیشترین ظرفیت را برای بازآفرینی حس مکان، شکل گیری هویت و حضور پویا و زنده بناهای تاریخی شیراز فراهم می کند. بنابراین پیشنهاد می شود دستگاه های مسئول با تدوین دستورالعمل های حفاظتی و تشویق کاربری های فرهنگی–اجتماعی، مسیر احیای هویتی و ارتقای تجربه فضایی در بافت تاریخی شیراز را هموار کنند.

کلیدواژه ها:

مرمت و نگهداری ، بناهای تاریخی ، شیراز ، بهره برداری ، حس مکان