ارزیابی سوگیری الگوریتمی در هوش مصنوعی مولد و نقش آن در خلاقیت معماری معاصر: یک بررسی سیستماتیک

هوش مصنوعی مولد به طور فزاینده ای در فرآیندهای طراحی معماری به کار گرفته می شود و قابلیت هایی مانند تولید خودکار فرم، تحلیل فضایی و بهینه سازی طراحی را فراهم می آورد. این سیستم ها معمولا به عنوان ابزارهای محاسباتی عینی و خنثی معرفی می شوند که هدف آن ها افزایش کارایی و گسترش ظرفیت های خلاقیت است. با این حال، خروجی های آن ها تحت تاثیر داده های آموزشی، ساختار مدل ها و اهداف تعریف شده توسط انسان قرار می گیرد و این مسئله نگرانی های مهمی درباره سوگیری الگوریتمی ایجاد می کند. هدف اصلی این پژوهش، تبیین و تحلیل نحوه ظهور سوگیری الگوریتمی در سیستم های هوش مصنوعی مولد مورد استفاده در معماری و بررسی آن به عنوان نوعی جهت گیری ذاتی در فرآیندهای طراحی است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی بوده و با رویکرد مرور نظام مند ادبیات انجام شده است. منابع علمی مرتبط گردآوری و با بهره گیری از تحلیل موضوعی طبقه بندی و تفسیر شده اند. بر اساس یافته های این پژوهش، سوگیری الگوریتمی عمدتا ناشی از محدودیت ها و جانبداری های داده ها، شیوه های انتخاب و پیش پردازش داده ها و چارچوب بندی مدل ها است. مدل های مولد، به ویژه شبکه های عصبی عمیق و شبکه های مولد تخاصمی، تمایل دارند الگوهای غالب تاریخی معماری را بازتولید کنند و در نتیجه تنوع خلاقانه محدود می شود. این سوگیری همچنین با فرآیندهای شناختی طراحان همبستگی دارد و می تواند الگوهای جانبدارانه را تقویت کند. نتایج نشان می دهند که سوگیری الگوریتمی یک ویژگی ذاتی است که از ارزش ها، عرف ها و فرآیندهای طراحی انسانی نشات می گیرد و نباید صرفا به عنوان نقص فنی دیده شود. بنابراین، طراحی با هوش مصنوعی باید بر شفافیت، آگاهی انتقادی و تعامل بازتابی با این سوگیری تمرکز کند تا خلاقیت انسانی حفظ و فرآیندهای طراحی بهینه شوند.

کلیدواژه ها:

سوگیری الگوریتمی ، هوش مصنوعی مولد ، خلاقیت معماری ، هوش مصنوعی مولد ، معماری معاصر ، مرور سیستماتیک ، algorithmic bias