لایه های معماری و تجلی آن ها در شهر مرزی جلفا

جلفا، نمونه ای پویا از تعامل عوامل متعدد در قالب کالبد معماری و شهرسازی است. این مقاله کیفی با بررسی اسنادی و با رویکردی تحلیلی-توصیفی، به بررسی این مسئله می پردازد که هویت معماری جلفا چگونه تحت تاثیر لایه های درهم تنیده مرزی شکل گرفته است. بررسی حاکی از این است که در قالب زیرساخت هایی چون پادگان ها، برجک های دیده بانی و معماری عملکردگرا و معماری نمایشی گمرک و پل مرزی، لایه امنیتی خود را نشان می دهد. در مقابل، لایه اقتصادی، منظر شهری را با انبارهای عظیم، سوله های فلزی، بازارچه های شلوغ و هتل های متعدد، که همگی بر کارکرد تجاری و انعطاف پذیری دلالت دارند، قرار دارد. لایه ارتباطی با ایستگاه تاریخی راه آهن جلفا و توسعه خطی شهر در امتداد محورهای مواصلاتی تجلی یافته است. در مقیاس خردتر، لایه اجتماعی-فرهنگی، در تلفیق نامحسوس عناصر معماری مسکونی، تابلوهای دو زبانه و نشانه های مصرف فرهنگی در دو سوی مرز مشاهده می شود. نتایج نشان می دهد که مطالعه جلفا از منظر معماری، مطالعه ای پیلوت برای درک پدیده مرز نه به عنوان یک خط، بلکه به عنوان یک «فضای سوم» تولیدکننده فرهنگ مادی است. شناخت این لایه ها کمکی برای برنامه ریزی آینده این شهر جهت ایجاد تعاملی آگاهانه بین لایه ها و درنهایت جذب بیشتر گردشگر و رونق شهر است.

کلیدواژه ها:

لایه ، مرز ، شهرجلفا ، هویت معماری