بازآفرینی خانه های معاصر تهران با تاکید بر شفافیت فضایی از دیدگاه میرمیران (مورد مطالعاتی: گالری وست، خانه شاملو و خانه وارطان)

چالش محوری در بافت های میانی تهران، گسست فضایی و هویتی ناشی از عدم تعادل میان درون گرایی سنتی و برون گرایی مدرن است که منجر به تضعیف سلسله مراتب معنایی در بناهای معاصر شده است. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین الگویی نظری-کاربردی برای ترمیم این گسست از طریق بازآفرینی با محوریت «شفافیت فضایی» است. این تحقیق با اتکا به اندیشه های سید هادی میرمیران، شفافیت را فراتر از ویژگی بصری، اصلی ریشه دار در حکمت ایرانی می داند که بر پیوند ماده و معنا تاکید دارد. در این راستا، شفافیت در سه مکانیسم کالبدی تجلی می یابد: ۱. سلسله مراتب فضایی ۲. نفوذپذیری کالبد ۳. پیوستگی بصری فضاهای باز و بسته (کاهش ماده و افزایش فضا). این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی، سه پروژه بازآفرینی شده در تهران شامل «گالری وست»، «خانه شاملو» و «خانه وارطان» را مورد مطالعه قرار داده است. یافته ها نشان می دهد که نمودپذیری شفافیت در این بناها، علیرغم تفاوت در کاربری، اشتراکات معناداری در به کارگیری مکانیسم های نفوذپذیری و سلسله مراتب فضایی دارد. نتایج حاکی از آن است که بازآفرینی موفق، نیازمند پذیرش شفافیت فضایی به عنوان راهبردی هویتی و تاب آور است. این رویکرد می تواند با تولید هویت جدید و ارتقای سرمایه اجتماعی، زمینه ساز گذر معماری معاصر تهران از تضاد به تداوم و تعالی در بافت های تاریخی و ناکارآمد باشد.

کلیدواژه ها:

معماری معاصر تهران ، شفافیت فضایی ، سید هادی میرمیران ، بازآفرینی ، هویت فضایی