هوش مصنوعی و آینده حکمرانی در ایران

در دهه های اخیر هوش مصنوعی به عنوان یکی از فناوری های تحول آفرین نقش روزافزونی در بازتعریف الگوهای حکمرانی ایفا کرده است. این فناوری با قابلیت هایی نظیر تحلیل داده های کلان، یادگیری تطبیقی، پیش بینی بحران ها و اتوماسیون فرآیندها ظرفیت های نوینی برای ارتقای کارآمدی، شفافیت، پاسخگویی و مشارکت در نظام های حکمرانی فراهم آورده است. مقاله حاضر با هدف بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر آینده حکمرانی در جمهوری اسلامی ایران به تحلیل مفهومی، نظری و کاربردی این موضوع می پردازد. در بخش مبانی نظری مفاهیم کلیدی مانند هوش مصنوعی، حکمرانی، حکمرانی دیجیتال و داده محور مورد بازشناسی قرار گرفته و نظریه های نوینی چون حکمرانی الگوریتمی، اخلاق محور و مشارکتی مرور می شود. سپس با طراحی چارچوبی تلفیقی شامل چهار بعد فناورانه، نهادی، حقوقی و فرهنگی فرصتها و تهدیدهای ناشی از به کارگیری هوش مصنوعی در ساختار حکمرانی ایران مورد تحلیل قرار می گیرد. یافته های تحلیل نشان می دهد که در صورت تامین زیرساخت های فناورانه، نهادسازی موثر، قانون گذاری شفاف و ارتقای سواد داده ای در جامعه، هوش مصنوعی می تواند به ابزاری راهبردی برای توسعه حکمرانی هوشمند، عادلانه و پاسخگو تبدیل شود. استفاده نادرست یا سیاست گذاری ناهماهنگ در این حوزه ممکن است به تمرکز قدرت، تبعیض الگوریتمی و بی اعتمادی عمومی منجر شود. بر این اساس مقاله بر ضرورت طراحی مدل بومی حکمرانی هوش مصنوعی در ایران تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، حکمرانی ، ایران ، دولت الکترونیک ، سیاست گذاری