حکمرانی امنیت ملی در ایران چالشهای امنیت غیرنظامی در عصر تحریمها

مقاله حاضر با هدف تحلیل نظام مند چالشهای امنیت غیر نظامی در چارچوب حکمرانی امنیت ملی ایران در دوران تحریمها طراحی شده است. با به کارگیری روش مرور تحلیلی و سیستماتیک ادبیات این پژوهش چارچوبهای نظری جهانی و ایرانی در حوزه امنیت غیرنظامی را بررسی، چالشهای کلیدی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، محیط زیستی و سلامت عمومی را شناسایی و ظرفیتها و محدودیتهای ساختارهای حکمرانی امنیتی ایران را ارزیابی می کند. یافته ها نشان می دهد که هر چند در ادبیات داخلی گرایش به گسترش مفهوم امنیت فراتر از حوزه نظامی در حال رشد است، شکاف های مفهومی، روش شناختی و سیاستی عمیقی همچنان پابرجاست. ساختار حکمرانی امنیت ملی ایران نیز علیرغم تشکیل شوراهای تخصصی همچنان تحت تاثیر ذهنیت نظامی استراتژیک است و فاقد مکانیزم های اجرایی مستقل، مشارکت چند ذینفعی و رویکرد پیشگیرانه می باشد. این مقاله با ارائه یک چارچوب عملیاتی سه سطحی شامل اصلاحات ساختاری در شورای عالی امنیت ملی، گسترش مشارکت غیر دولتی و تغییرات شناختی فرهنگی راهکارهایی برای بازتعریف حکمرانی امنیت ملی در جهت پاسخ موثر به تهدیدات غیر نظامی پیشنهاد می دهد. نتیجه گیری اصلی این است که در شرایط تحریم دستیابی به امنیت ملی پایدار مستلزم اولویت دهی به امنیت شهروند و زیست معیشی، نه صرفا امنیت دولت است.

کلیدواژه ها:

امنیت غیر نظامی ، حکمرانی امنیت ملی ، تحریم های بین المللی ، امنیت انسانی ، بحران های زیست محیطی ، معیشی ، شورای عالی امنیت ملی