سواحل مکران حلقه مفقوده بیضی استراتژیک انرژی و آینده حکمرانی اقتصاد انرژی محور ایران

تحول ژئواکونومیکی نظام بین الملل و جابجایی مرکز ثقل انرژی از غرب به شرق جایگاه ایران را به عنوان محور ارتباطی میان سه حوزه اصلی، تولید انتقال و مصرف انرژی در بیضی استراتژیک انرژی جفری کمپ بازتعریف کرده است. در این میان سواحل مکران در جنوب شرقی ایران به عنوان تنها منطقه دارای دسترسی مستقیم به اقیانوس هند از ظرفیت ژئواستراتژیک و ژئواکونومیکی بی بدیلی برای نقش آفرینی در حکمرانی آینده انرژی کشور برخوردار است. هدف پژوهش حاضر، تبیین ظرفیت ها چالش ها و الزامات راهبردی سواحل مکران در بازتعریف نقش ایران در نظم نوین اقتصاد انرژی محور قرن بیست و یکم است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری داده ها به صورت کتابخانه ای و اسنادی است. چارچوب نظری پژوهش بر اساس مدل بیضی استراتژیک «انرژی جفری کمپ» تنظیم شده است. یافته ها نشان می دهد که مکران می تواند به عنوان قطب جنوبی بیضی انرژی، حلقه اتصال میان منابع انرژی حوزه خزر و بازارهای مصرف جنوب و شرق آسیا بوده و ایران را از وابستگی به مسیرهای پرریسک خلیج فارس رها سازد. با این حال ضعف ساختارهای نهادی، فقدان نهاد راهبردی منسجم و کمبود زیرساخت های انرژی و ترانزیت از موانع اصلی بالفعل سازی این ظرفیت محسوب می شود. بر اساس نتایج، توسعه مکران نه صرفا پروژه ای منطقه ای بلکه ضرورتی برای بازآرایی حکمرانی اقتصادی و انرژی محور ایران است. در صورت شکل گیری الگوی یکپارچه حکمرانی دریامحور، مکران می تواند به موتور محرک اقتصاد ملی و کانون جدید دیپلماسی انرژی ایران در نظم ژئواکونومیک قرن بیست و یکم تبدیل گردد.

کلیدواژه ها:

سواحل مکران ، بیضی استراتژیک ، انرژی ژئواکونومیک ، انرژی ، حکمرانی اقتصادی ، توسعه دریامحور