مطالبه گری طبقه متوسط در ایران و تلاش برای حکمرانی خوب

ظهور طبقه متوسط همراه با افزایش مطالبات سیاسی و توانایی آن در پیشبرد پاسخگویی دولت مرتبط است. طبقه متوسط با پاسخگو کردن دولت استقرار یک حکمرانی خوب را ممکن می سازد. در ایران مشارکت و بسیج طبقه متوسط بر حول مطالبات سیاسی به انقلاب سال ۱۳۵۷ منتهی شد. گرچه این تلاش به ایجاد نهادهای دموکراتیک انجامید اما در نهایت به دستاوردی پایدار در توسعه دموکراسی و ایجاد دولت پاسخگو منتهی نشد. اکنون نزدیک به یک قرن پس از انقلاب این گونه بنظر می رسد که کارآمدی و توانایی طبقه متوسط در پیشبرد مطالبات خویش در ارتباط با دولت کاهش بیشتری پیدا کرده است. این امر در عدم موفقیت طبقه متوسط در الزام دولت به اصلاحات اقتصادی پایدار و یا عدم ایجاد فضای باز سیاسی کاملا مشهود است. اما موضوع مهم این است که هم زمان بخشی از طبقه متوسط گرایش به میانبرهای «حکمرانی» ترجیح دولت قدرتمند به جای اصلاح تدریجی و ساخت نهادهای دموکراتیک تمایل پیدا کرده است. لذا این سوال مطرح می شود که چرا توانایی طبقه متوسط در ایران برای پیگیری مطالبات مجبور کردن دولت به پاسخگویی و حفظ مسیر دموکراتیک کاهش یافته است؟ برای پاسخ به این سوال پژوهش حاضر در تلاش است محدودیت ها و عدم توانایی های طبقه متوسط ایران را در چارچوب نظریه های کلاسیک مدرنیزاسیون و رویکردهای بازنگری و مدرنیزاسیون مورد بررسی قرار دهد. بنابر نظریه های مدرنیزاسیون تحول طبقه متوسط و افزایش قدرت آن در مطالبه گری و ایجاد نهادهای دموکراتیک را باید در تمامی ابعاد توسعه اجتماعی-اقتصادی و سیاسی-فرهنگی مورد توجه قرار داد.

کلیدواژه ها:

طبقه متوسط ، مدرنیزاسیون ، حکمرانی