بررسی تطبیقی جایگاه و چالش های نهادی حق بر دادخواهی در دیوان عدالت اداری ایران و شورای دولتی ترکیه

این پژوهش با رویکرد تطبیقی-تحلیلی به بررسی جایگاه نهادی و چالش های ساختاری حق بر دادخواهی در دو نهاد مهم عدالت اداری، دیوان عدالت اداری ایران و شورای دولتی ترکیه، می پردازد. مسئله اصلی تحقیق این است که این نهادها تا چه میزان توانسته اند در عمل، تضمین کننده موثر حق بر دادخواهی باشند و چه موانع نهادی و کارکردی در مسیر تحقق کامل این حق وجود دارد. در واقع، تحلیل کیفیت عملکرد این نهادها در شرایط متفاوت حقوقی و ساختاری می تواند به شناسایی خلاها و نقاط ضعف موجود کمک کرده و راهکارهای مناسبی برای ارتقای نظام عدالت اداری ارائه دهد. هدف اصلی تحقیق، ارزیابی میزان تحقق این حق از طریق ساختارها و عملکرد این دو نهاد و شناسایی موانع موجود است. داده های پژوهش با تحلیل قوانین، آرای قضایی و ساختارهای نهادی جمع آوری شده و با روش توصیفی-تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته اند. تمرکز اصلی بر مقایسه ساختار، صلاحیت ها و سطح استقلال عملکردی این نهادها است. نتایج نشان می دهد که دیوان عدالت اداری ایران با مشکلاتی مانند تمرکزگرایی، ضعف تخصصی در ترکیب قضات و وابستگی نهادی مواجه است، در حالی که شورای دولتی ترکیه با وجود استقلال ساختاری و صلاحیت گسترده، با پیچیدگی های آیین دادرسی، کندی روند رسیدگی و دخالت های سیاسی روبه رو است. یافته ها بر ضرورت اصلاح ساختارها، تقویت استقلال نهادها و ایجاد سازوکارهای پیشگیرانه تاکید دارد و می تواند راهگشای بازنگری در نظام های عدالت اداری با ویژگی های مشابه باشد.

کلیدواژه ها:

حق بر دادخواهی ، عدالت شبه قضایی ، دیوان عدالت اداری ایران ، شورای دولتی ترکیه ، ساختار نهادی