مطالعه تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از حمل ونقل هوایی کالای خطرناک در حقوق کشور ایران، فقه و اسناد بین المللی

حمل و نقل هوایی به جابجایی کالا از طریق هواپیما به نقاط مختلف دنیا اطلاق می شود که این روش حمل و نقل، امروزه سریع ترین و امن ترین روش جابجایی کالا در مسافت های طولانی است و برای کالاهای فاسدشدنی، ارزشمند یا کالاهایی که نیاز به حمل سریع دارند، بسیار مناسب به نظر می رسد؛ اما در خصوص حمل و نقل هوایی کالاهای خطرناک شرایط اینگونه نیست؛ در خصوص کالاهای خطرناک لازم به ذکر است که حمل و نقل این کالاها می تواند خطرات متعدد و بسیار گسترده ای را برای سلامتی افراد، اموال و همچنین ایمنی پرواز به وجود آورند که تمامی موارد مذکور اقتضاء آن خواهد داشت که برای حمل و نقل هوایی ایمن کالاهای خطرناک و به منظور جلوگیری از خسارات اعم از انسانی و زیست محیطی، علاوه بر رعایت مقررات عام به مقررات خاصی که در راستای حمل این گونه مواد وضع گردیده، توجه خاصی شود. در خصوص ایمنی، ارزیابی مواردی مانند انواع خطرها، عوامل موثر در ایجاد خطر، آثار ناشی از آنها، میزان خسارات جانی، مالی و زیست محیطی پیش از بروز حادثه ضروریست. علیرغم اینکه تعهد ایمنی به عقیده اکثر حقوقدانان مسئولیتی قراردادی محسوب می شود، اما تسری آن به مسئولیت غیر قراردادی نیز صحیح است. زیرا در بسیاری از مواقع، علاوه بر طرفین قرارداد، اشخاص ثالث و محیط زیست در معرض خطر و خسارت قرار می گیرند. در خصوص حمل و نقل کالای خطرناک، علیرغم پذیرش مسئولیت مبتنی بر تقصیر در ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی، به دلیل گسترگی و شدت خسارات احتمالی و لزوم جبران به موقع آن ها و از سوی دیگر دشواری و بعضا عدم امکان اثبات تقصیر، پذیرش مسئولیت بدون تقصیر، منطقی تر به نظر می رسد. پژوهش حاضر در صدد آن است به روش توصیفی – تحلیلی به تبیین موضوع در حقوق ایران، فقه و اسناد بین المللی بپردازد.

کلیدواژه ها:

حمل و نقل هوایی ، کالای خطرناک ، متصدی حمل و نقل ، مسئولیت مدنی ، جبران خسارت