تبیین ماهیت اصول بنیادین حقوق بین الملل فضا در پرتو طرح کمیسیون حقوق بین الملل در مورد قاعده آمره

حقوق بین الملل فضا یکی از شاخه های نوظهور نظام حقوق بین الملل است که مجموعه ای از قواعد اولیه و ثانویه را در برمی گیرد. تدقیق در این نظام حقوقی نشان می دهد که برخی از اصول و قواعد موجود در نظام حقوق بین الملل فضا از حیث سلسله مراتب ماهوی در جایگاه بالاتری نسبت به سایر قواعد قرار می گیرند. دلیل اصلی این امر آن است که این دسته از اصول و قواعد، بنا به ماهیت، حافظ ارزش های بنیادین اجتماع بین المللی اند. از همین رو، سوال اصلی آنکه، آیا می توان ورود مفهوم قاعده آمره در نظام حقوق بین الملل فضا را مشاهده کرد؟ اگر چنین است کدام گروه از اصول و قواعد بنیادین این نظام حقوقی از چنین ویژگی ای برخوردارند؟ فرضیه اصلی آن است که در نظام حقوق بین الملل فضا، هنجار های آمره ای وجود دارند که تخطی از آنها امکان پذیر نیست. استفاده از روش شناسی کمیسیون حقوق بین الملل در گزارش سال ۲۰۲۲ در مورد قاعده آمره به اثبات فرضیه گفته شده منجر می شود. به دیگر سخن، قواعدی از حقوق فضا در زمره قواعد تخلف ناپذیر حقوق بین الملل به شمار می آیند و این امر بر رویه بین المللی گسترده، باور حقوقی دولت ها و دکترین حقوقی مبتنی است. مع هذا به نظر می رسد که نظام حقوق بین الملل فضا از حیث اجرای آثار حقوقی ناشی از این تعهدات به پویایی لازم نرسیده است.

کلیدواژه ها:

تعهدات عام الشمول ، حقوق بین الملل عام ، حقوق بین الملل فضا ، قواعد آمره ، کمیسیون حقوق بین الملل