نگاهی تطبیقی به مقوله «مقاومت در برابر فرهنگ پذیری» در دو رمان قلندر و قلعه و موت صغیر بر مبنای هرم نیازهای مازلو

این پژوهش با هدف بررسی مولفه «مقاومت در برابر فرهنگ پذیری» در شخصیت های دو عارف بزرگ اسلامی، سهروردی و ابن عربی، در دو رمان فارسی و عربی انجام شده است. مبنای نظری تحقیق، نظریه هرم نیازهای آبراهام مازلو است که یکی از مهم ترین نظریات شخصیت شناسی در روان شناسی انسان گرا به شمار می رود. بر اساس این نظریه، انسان پس از تامین نیازهای اولیه، به مرحله خودشکوفایی می رسد و در این مرحله، ویژگی هایی چون استقلال، اصالت، و مقاومت در برابر فرهنگ پذیری را از خود بروز می دهد. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر استقرای ناقص است. در این راستا، دو رمان قلندر و قلعه (درباره سهروردی) و موت صغیر (درباره ابن عربی) به صورت تطبیقی بررسی شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که در هر دو رمان شخصیت های اصلی، مسیر رشد را از سطوح ابتدایی هرم نیازها آغاز کرده و در نهایت به مرحله خودشکوفایی رسیده اند. در این مرحله، آنان با نقد برخی اندیشه های رایج، مقابله با قدرت های حاکم، و بی اعتنایی به عرف اجتماعی، نمونه های بارزی از مقاومت در برابر فرهنگ پذیری را نشان می دهند. در نتیجه، می توان گفت مقاومت در برابر فرهنگ پذیری، مولفه ای اساسی در تبیین شخصیت خودشکوفای این دو عارف است.

کلیدواژه ها:

ادبیات تطبیقی ، مقاومت در برابر فرهنگ پذیری ، سهروردی ، ابن عربی ، آبراهام مازلو