شفافیت قضایی در قرآن و نهج البلاغه

هدف: این پژوهش با رویکردی قرآنی تحلیلی، به بررسی میزان و حدود شفافیت قضایی در سیره حاکمان الهی بر اساس آیات قرآن کریم و نهج البلاغه می پردازد. مسئله اصلی آن است که آیا شفافیت در تمامی مراحل دادرسی اصل ثابت بوده یا موارد استثنایی نیز وجود داشته است.روش: پژوهش حاضر با روش استقرایی به گردآوری تمامی مصادیق مرتبط با عملکرد قضایی در قرآن و نهج البلاغه پرداخته و سپس با رویکرد توصیفی تحلیلی، داده ها را در پنج محور «تبیین قوانین، تعیین مجازات ها، دادرسی، صدور حکم و اجرای حکم» تحلیل کرده است.یافته ها: یافته ها نشان می دهد حاکمان الهی در تبیین قوانین، اعلام حدود، برگزاری علنی محاکم، صدور احکام و اجرای مجازات ها به صورت شفاف عمل کرده اند و شفافیت را ابزار استقرار عدالت و پیشگیری از فساد دانسته اند. تنها دو مورد به عنوان استثنای زمان دار شناسایی شد: ۱. مرحله تحقیقات پیش از صدور رای ۲. دستگیری مجرمان فراری؛ که هر دو به اقتضای کشف حقیقت و تضمین اجرای عدالت، به طور موقت غیرعلنی بوده اند.نتیجه گیری: شفافیت در دستگاه قضایی الهی، یک اصل بنیادین است و استثنائات آن نیز محدود، هدفمند و زمان مند بوده و پس از تحقق هدف، اطلاع رسانی عمومی صورت گرفته است.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، نهج البلاغه ، شفافیت قضایی ، دادرسی علنی ، عدالت ، حکومت اسلامی