فلسفه دانش پزشکی در قرآن: چیستی، چرایی و چگونگی

هدف: تبیین ضرورت، مبانی و اصول فلسفه دانش پزشکی از منظر قرآن کریم به منظور ارائه چارچوبی توحیدی برای تحول در نظام سلامت و ارتقای نگاه پزشکان از رویکردی صرفا مادی به نگاهی جامع (جسم و روح) در تشخیص و درمان.روش: این پژوهش بنیادی با روش کتابخانه ای و با استفاده از منابع مکتوب و اینترنتی انجام شده است. اطلاعات با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تفسیر قرآن و استفاده از براهین عقلی و روایات معصومین(ع) بررسی شده است.یافته ها: مبانی علم پزشکی از منظر قرآن در دو بخش هستی شناختی (توحید، هدفمندی هستی، تاثیر عوالم بر یکدیگر) و معرفت شناختی (طبیب حقیقی خداوند است، محوریت علم، اولویت داروهای طبیعی) تبیین شد. همچنین اصولی چون جامعیت سلامت و نقش معنویت در درمان، رابطه سازگارانه قرآن با علم تجربی و اشارات اعجازگونه قرآن به مسائل پزشکی بررسی گردید. نتیجه آنکه قرآن با ارائه زیرساخت های توحیدی، سلامت را در ابعاد جسمی، روحی و معنوی تعریف کرده و بازتعریف مفهوم سلامت، رویکرد کل نگر، تربیت طبیب حکیم و توجه به معنویت در درمان از پیشنهادهای اساسی برای تحول در نظام سلامت مبتنی بر ارزش های اسلامی است.نتیجه گیری: این پژوهش نشان می دهد که قرآن کریم با ارائه مبانی هستی شناختی (توحیدمحوری، هدفمندی خلقت) و معرفت شناختی (شفابخشی حقیقی از آن خدا، محوریت علم و معنویت)، چارچوبی جامع برای فلسفه پزشکی ترسیم می کند. در این نگاه، سلامت صرفا به فقدان بیماری جسمی تقلیل نمی یابد، بلکه مفهوم ای چندبعدی شامل طهارت معنوی، تعادل روحی و ارتباط با خداوند است. رابطه قرآن با علم تجربی نیز نه تقابلی، بلکه تعاملی حکیمانه و مبتنی بر تفکیک حوزه های هدایت گری از پژوهش تجربی است. بنابراین، بازتعریف سلامت بر اساس جهان بینی توحیدی، توسعه رویکرد کل نگر به انسان، تربیت طبیبان حکیم آشنا با معارف اسلامی و گنجاندن معنویت در فرآیند درمان، از الزامات تحول بنیادین در نظام سلامت مبتنی بر ارزش های اسلامی است.

کلیدواژه ها:

فلسفه دانش پزشکی ، اخلاق پزشکی ، سلامت جسمانی ، سلامت معنوی ، پزشکی اسلامی ، پزشکی رایج