ارائه ی مدل عوامل موثر در استرس تحصیلی دانش آموزان؛ نظریه داده بنیاد

زمینه و هدف: استرس تحصیلی نقش مهمی در سلامت روان دانش آموزان دارد. هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل عوامل موثر بر استرس تحصیلی دانش آموزان است.روش: این پژوهش از نظر راهبرد، کیفی؛ و از نظر رویکرد، براساس نظریه داده بنیاد اشتراوس و کوربین انجام شد. جامعه آماری ۳۴۰ نفر از مدیران، معلمان، سرگروه های آموزشی و خبرگان تعلیم وتربیت استان اردبیل بود که با نمونه گیری تصادفی خوشه ای و سپس هدفمند معیارمحور، ۲۰ نفر انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته، به گونه ای که با تکرار مفاهیم و عدم ظهور کد یا مقوله جدید، اشباع داده ها حاصل شد و در سه مرحله کدگذاری با نرم افزار Atlas.ti ۲۳.۲ تحلیل شد. اعتبار پژوهش با بازبینی مشارکت کنندگان، بررسی همکار و ممیزی بیرونی و پایایی با ضریب کاپای ۸۴/۰ تایید شد.یافته ها: یافته ها نشان داد استرس تحصیلی دانش آموزان حاصل تعامل عوامل مختلفی مانند فشار تکالیف، انتظارات والدین، فضای رقابتی مدرسه و تجربه ناکامی است. این عوامل در بستر ویژگی های فردی، شرایط خانوادگی، محیط آموزشی و روابط همسالان تقویت یا تضعیف می شوند. همچنین مهارت های مقابله ای، تاب آوری و حمایت اجتماعی در تعدیل استرس نقش داشته و پیامدهای آن می تواند از بهبود عملکرد تا اضطراب و افت تحصیلی متغیر باشد.نتیجه گیری: نتایج نشان داد استرس تحصیلی دانش آموزان حاصل تعامل عوامل فردی، خانوادگی و مدرسه ای است که در قالب یک مدل پارادایمی تبیین شد.

کلیدواژه ها:

استرس تحصیلی ، دانش آموزان ، نظریه داده بنیاد ، مدل سازی کیفی