کودک و کودکی در قرآن: از ضعف معصومانه تا قوت خیال ورزانه

هر طرحی برای تربیت، بر پایه نگرشی نسبت به متربی تکوین می یابید. در این میان، تدوین تصویری از کودک و کودکی بر مبنای بازخوانی متن دینی، امری ضروری است؛ زیرا بدون این تصویر، طرح تربیتی برای این دوران قابل شکل گیری نیست و بدون این طرح و در فضایی مبهم و سرگردان، نحوه مواجه ما با رویکردهای موجود تربیت در دوران کودکی، در چنبره رد و تاییدهای صوری و بی پشتوانه گرفتار می شود. پژوهش حاضر در همین راستا، در نظر دارد تا در تحلیلی زبانی- مفهومی ناظر به قرآن (در مقام معتبرترین متن دینی اسلام)، تصویر کودک و دوران کودکی را وضوح بخشد. در این راستا، رویکرد روشی مورد استفاده، رویکرد تحلیل زبانی و تحلیل مفهومی بوده است. در بخش نخست و با بررسی واژگان توصیفگر کودک در قرآن، مولفه های مقوم «کودک» استنباط شد. مولفه هایی چون انعطاف پذیری، معصومیت، دلنوازی و شیرینی، میل شدید و آزمندی و شهوت، ضعف در بعد فکری، ضعف در بعد احساسی، ضعف در بعد ارادی و معافیت از مسئولیت و وابستگی به والدین و مربیان، مولفه های مقوم «کودک» در قرآن است. در بخش دوم و با نظر به ویژگی های دوران کودکی، سه ویژگی ضعف، قوت و بازی، به عنوان مهم ترین مشخصه های دوران کودکی احصا شد. بر این اساس و با رویکردی مفهومی می توان گفت مفهوم کودک و کودکی با شش مولفه مقوم تصویر شد. مولفه هایی چون ضعف در ابعاد شناختی، گرایشی و ارادی، عدم تعین، معصومیت بالفعل، قوت در تحرک و کنجکاوی و خیال ورزی و انعطاف پذیری و قابلیت تغییر.

کلیدواژه ها:

کودک و کودکی ، قرآن ، تربیت ، دوران کودکی