بررسی امکان آموزش فلسفه برای کودکان براساس مبانی صدرایی

براساس حکمت متعالیه فلسفه یک فعالیت بشری نظرورزانه است که حدود آن همان حدود توانایی بشری است و هدف آن استکمال نفس انسانی و تشبه به خدا است؛ اما از آن جهت که یک فعالیت بشری و یک فرایند است که در طی آن بشر به استکمال نفس می رسد، آماده کردن فرد برای استدلال ورزی بسیار مهم و ضروری است؛ چون فرد نمی تواند صرفا با حفظ آموزه ها و براهین به استکمال برسد، بلکه صیرورت با تفکر ممکن است. بر همین اساس، ملاصدرا تصریح می کند که تقلید جایی در فلسفه ندارد؛ بلکه فرد باید خود با تفکر و تامل به حقایق پی ببرد. پرسش این بررسی این است که آیا می توان طبق مبانی صدرایی فلسفه را به کودکان آموزش داد یا خیر. ملاصدرا شروع رشد قوه عقل را از زمان بلوغ و رسیدن آن به کمال را حدود چهل سالگی می داند؛ با این حال، ازآنجاکه فلسفه کار قوه تعقل است فلسفه ورزی به معنای دقیق کلمه برای کودک نابالغ از منظر ملاصدرا طبعا سخت است. اما از این جهت که صدرا همه ادراکات را حاوی درجه ای از تجرد می داند و نیز قوه وهم را بسیار به تعقل نزدیک می داند، می توان استنباط کرد که استفاده از قوه وهم برای آموزش فلسفه به کودکان ممکن است. این امر ازطریق آموزش فلسفه در داستان ها و تحلیل مسائل واقعی زندگی که حدی از جزئیت را که برای توهم لازم است دارند، ممکن می شود. افزون بر آن، ازآنجاکه منطق، در کاربرد آن، مسئله ای عملی است، آموزش منطق نیز می تواند بخشی از آن باشد؛ بنابراین مقدمات در این مقاله استدلال شده است آموزش فلسفه برای کودکان نابالغ در چارچوب حکمت متعالیه با این مبانی ممکن و مقدور است.

کلیدواژه ها:

حکمت متعالیه ، فلسفه برای کودکان ، استدلال ، عقل ، وهم