تحلیل چندمعیاره اثر محرک های آلی رشد بر کاهش خسارت ناشی از تنش خشکی در چغندرقند

به منظور بررسی اولیه توان محرک های آلی رشد در کاهش آثار تنش خشکی در چغندرقند (Beta vulgaris L.)، پژوهشی به­صورت پیش آزمون در ایستگاه تحقیقاتی کمال شهر کرج انجام شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات (کرت های خردشده) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی اجرا شد. عامل اصلی آبیاری در دو سطح (آبیاری نرمال و تنش خشکی) و عامل فرعی تغذیه در چهار سطح (شاهد، اسید آمینه، اسید هیومیک و تیمار تلفیقی) قرار داشت. هر تیمار در هر بلوک با سه تکرار اجرا شد. صفات کمی و کیفی در طول رشد اندازه گیری و با تحلیل واریانس و روش تصمیم گیری چندمعیاره تاپسیس همراه با شبیه سازی مونت کارلو ارزیابی شد تا بتوان مقایسه دقیقی میان تیمارها با در نظر گرفتن چند شاخص عملکردی و کیفی انجام داد. نتایج نشان داد که تنش خشکی، عملکرد و وزن ریشه را کاهش و درصد ماده خشک خمیر ریشه (نسبت وزن خشک خمیر ریشه به وزن تر خمیر ریشه) و قند خالص را افزایش داد. تیمارهای محرک رشد، به ویژه اسید هیومیک و تیمار مصرف تلفیقی، عملکرد ریشه را بهبود دادند که نشان دهنده توان بالقوه این تیمارها در کاهش آثار منفی کم آبی بودند. تحلیل چندمعیاره حاکی از آن بود که در آبیاری نرمال، اسید آمینه و در تنش خشکی، مصرف تلفیقی تیمارها بهترین گزینه بود و در بیش از ۹۵ درصد شبیه سازی ها رتبه اول را کسب کرد. این نتایج مقدماتی، ظرفیت بالای رویکرد تلفیقی تاپسیس و مونت کارلو را به عنوان ابزاری کارآمد برای غربالگری تیمارهای مدیریتی و طراحی آزمایش های گسترده تر در شرایط خشکی نشان داد.

کلیدواژه ها:

اسید آمینه ، اسید هیومیک ، پایداری ، تحلیل حساسیت ، روش مونت کارلو