بررسی اثر ویژگی های ژئومورفیکی بر الگوی زمین لغزش با استفاده از الگوریتم جنگل تصادفی (محدوده مورد مطالعه: حوضه آبریز سد شهید عباسپور)

زمین لغزش ها به عنوان یکی از مخاطرات طبیعی پیچیده، تهدیدی جدی برای زیرساخت ها، جوامع انسانی و اکوسیستم های شکننده ایجاد می کنند. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر ویژگی های ژئومورفیکی بر الگوی وقوع زمین لغزش در حوضه آبریز سد شهید عباسپور (ده شیخ) با استفاده از الگوریتم پیشرفته یادگیری ماشین جنگل تصادفی انجام شده است. داده های مورد استفاده شامل ۱۵ لایه اطلاعاتی موثر در زمین لغزش بوده که از منابع مختلفی همچون نقشه های توپوگرافی ۱:۵۰۰۰۰، زمین شناسی ۱:۱۰۰۰۰۰، تصاویر ماهواره ای لندست و داده های میدانی استخراج شده اند. پس از پردازش اولیه در محیط های نرم افزاری ArcGIS، SAGA-GIS و ENVI، مدل سازی با استفاده از بسته های یادگیری ماشین در RStudio انجام پذیرفت. نتایج نشان می دهد که سازندهای زمین شناسی (با تاثیر ۷/%۲۳)، شیب (۵/۱۹%) و فاصله از رودخانه (۲/۱۵%) به عنوان مهم ترین عوامل کنترل کننده الگوی زمین لغزش در منطقه عمل می کنند. بر اساس خروجی مدل، حدود ۴/۳۰% از مساحت حوضه (۳۷/۷۵ کیلومترمربع) در کلاس خطر زیاد قرار دارد که عمدتا در بخش های جنوبی و جنوب شرقی حوضه متمرکز شده اند. ارزیابی دقت مدل با معیارهای آماری نشان دهنده عملکرد مناسب الگوریتم با دقت کلی ۹۸۶/۰، ضریب کاپای ۹۷۲/۰ و RMSE برابر ۰۱۰۱/۰ می باشد. این مطالعه نه تنها اولین ارزیابی جامع خطر زمین لغزش در این حوضه با روش های یادگیری ماشین است، بلکه چارچوبی علمی برای مدیریت ریسک، برنامه ریزی محیطی و کاهش اثرات زمین لغزش در مناطق کوهستانی مشابه ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مدل سازی ، یادگیری ماشین ، پهنه بندی خطر ، مدیریت مخاطرات طبیعی ، تحلیل حساسیت