ارزیابی پتانسیل سیل خیزی حوضه آبخیز خیاوچای با استفاده از مدل‎ MFFPI ‎و شاخص های طیفی

سیلاب های ناگهانی از مخاطرات مهم در مدیریت منابع آب و محیط زیست به شمار می آیند. هدف این پژوهش، شناسایی نواحی مستعد سیلاب ناگهانی در حوضه آبخیز خیاوچای و بررسی ارتباط شاخص های طیفی با خطر وقوع سیلاب است. در این راستا، از مدل MFFPI به عنوان ابزار اصلی برای تعیین مناطق سیل خیز استفاده شد. پارامترهای مورد استفاده شامل شیب، تراکم جریان، انحنای دامنه، جنس سنگ، بافت خاک و کاربری اراضی بوده که از منابعی مانند مدل رقومی ارتفاع (DEM)، نقشه های زمین شناسی و داده های سنجش از دور استخراج شدند. این پارامترها پس از طبقه بندی و وزن دهی براساس نسخه اصلاح شده مدل MFFPI، در محیط GIS پردازش و نقشه نهایی خطر سیلاب تولید گردید. برای ارزیابی عملکرد مدل، دو سیلاب ثبت شده در سال ۲۰۲۰ بررسی و تحلیل ROC برای سنجش دقت مدل انجام شد. همچنین، ارتباط شاخص های طیفی MNDWI، NDMI، AWEI و LSM با مقادیر MFFPI از طریق آزمون همبستگی اسپیرمن بررسی گردید. نتایج نشان داد که نواحی شمالی، بخش هایی از مرکز و برخی مناطق جنوبی حوضه بیشترین خطر وقوع سیلاب را دارند. ارزیابی پارامترها نشان داد عواملی مانند شیب کم، تراکم بالای جریان، خاک های رسی کم نفوذ، دامنه های مقعر، کاربری شهری و سنگ های آذرین سخت در افزایش رواناب و سیلاب موثرند. تحلیل شاخص های طیفی نیز نشان داد شاخص LSM با مدل MFFPI ارتباط مثبت و معناداری دارد و می تواند به طور موثر در شناسایی نواحی سیل خیز به کار رود. مقدار AUC برای دو سیلاب بررسی شده به ترتیب ۷۳/۰ و ۷۲/۰ به دست آمد که بیانگر عملکرد قابل قبول مدل در پیش بینی خطر سیلاب است.

کلیدواژه ها:

سیلاب ، MFFPI ، شاخص های طیفی ، حوضه آبخیز خیاو چای