تحلیل راهبردهای خشونت کلامی در گفتمان های روشنفکری مشروطه؛ رویکرد انتقادی به گفتمان سیاسی

عصر مشروطه، نقطه عطفی در آگاهی و جنبش های سیاسی– اجتماعی ایران معاصر محسوب می شود و گفتمان های روشنفکری به این دوره بازمی گردد. هدف اصلی این نوشتار به پیروی از سنت گفتمان انتقادی و همچنین چارچوب الگوی تفسیری، آشکار ساختن خشونت کلامی نهفته در ساختار گفتمانی گرایش های مختلف روشنفکری و تاثیری است که آزارهای کلامی بر قربانیان خود می گذارد. پرسش اصلی این است که: «چگونه می توان خشونت زبانی در گفتار و کلام گفتمان های مختلف روشنفکری در عصر مشروطه را شناسایی و تحلیل نمود؟» برای پاسخ به این پرسش و همچنین پرسش های فرعی پژوهش از روش تحلیل گفتمان انتقادی روث ووداک و همچنین نظریه خشونت کلامی «پاتریشیا اوانز» در بررسی راهبردهای خشونت کلامی گفتمان های روشنفکران رقیبی چون میرزاملکم، طالبوف (گفتمان غرب گرا) و شیخ فضل الله نوری و آیت الله نائینی (گفتمان مذهبی) بهره گرفته شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد نخست، خشونت کلامی در این دوره در تقابل دو گروه منورالفکران و علما هم در مکتوبات آنها یعنی روزنامه ها، کتاب ها و رساله ها و هم موضع گیری های شفاهی آنان وجود داشته است و دوم؛ خشونت کلامی روشنفکران غرب‎گرا نسبت به علما بیشتر و صریح تر بوده است. تقابل گرایی و تاکید کلامی روشنفکران غرب گرا و قدرت تخریبی زبان آنان از عوامل تاثیرگذار بر روند تحولات مشروطیت بوده است.

کلیدواژه ها:

راهبرد خشونت کلامی ، مشروطه ، روشنفکران ، علما ، تحلیل گفتمان