زمینه ها و پیامدهای درگیری با بازی های رایانه ای در بین دانشجویان: پژوهشی با رویکرد نظریه داده بنیاد

امروزه بازی های رایانه ای به بخشی از تجربه های روزمره و تاثیرگذار در زندگی تحصیلی و اجتماعی دانشجویان جوان تبدیل شده اند. باوجوداین، اغلب مطالعات پیشین تحت سلطه رویکردهای اثبات گرایانه و روان شناختی بوده اند که در فهم پیچیدگی‍های معنایی، زمینه ای و فرهنگی تجربه بازی با محدودیت هایی مواجه اند. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و بهره گیری از روش نظریه داده بنیاد، در پی کشف و فهم فرآیندهای روانی، اجتماعی و فرهنگی ای است که در بستر تجربه زیسته دانشجویان از بازی های رایانه ای شکل می گیرد؛ با تمرکز بر نحوه درگیری با این بازی ها و پیامدهای آن در زندگی دانشجویان. داده ها، از طریق مصاحبه های عمیق با ۱۴ نفر از دانشجویان دانشگاه شیراز که از طریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شده‍اند، گردآوری شده است. فرایند جمع آوری و تحلیل داده ها به صورت هم زمان صورت گرفته و شامل نمونه گیری نظری، مقایسه ی مستمر و یادداشت برداری بوده است. در تحلیل داده ها از کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد که درنهایت به شناسایی مقوله ی هسته با عنوان «خرده فرهنگ بازیکنان» و زیرمقوله های مرتبط انجامیده و درنهایت مدل پارادایمی ترسیم شده است. نتایج نشان داده‍اند بازی های رایانه ای برای دانشجویان ایرانی صرفا ابزاری برای سرگرمی نیستند، بلکه بستری برای بازتعریف هویت، خلق معنا و تجربه ی تعلق در قالب خرده‍فرهنگی نوظهور هستند. «خرده فرهنگ بازیکنان» به پناهگاهی روانی–اجتماعی بدل شده و با بازسازی معنا در حاشیه ساختارهای رسمی، نوعی مقاومت نمادین در برابر هنجارهای دانشگاهی و خانوادگی فراهم می سازد و پیامدهای دوگانه شامل انزوای اجتماعی، افت تحصیلی و سلامت از یک سو، و افزایش توان ذهنی، خلاقیت و تعامل فرهنگی از سوی دیگر برای آنان دارد.

کلیدواژه ها:

بازی رایانه ای ، خرده فرهنگ بازیکنان ، جامعه پذیری ، دانشجویان ، نظریه داده بنیاد