واکاوی قرآنی شاخص های رفتاری معنویت سازمانی

تحول معنایی و وجودی در سازمان ها که از دهه ۱۹۸۰ به بعد رخ داد موجب شد نظریه پردازی در سازمان و مدیریت نیز دستخوش تحول عظیمی شود و به دنبال آن پژوهش هایی در زمینه مدلسازی و عملیاتی سازی معنویت در محیط سازمان ها صورت گیرد. باتوجه به اینکه اساس نظریه های معنویت سازمانی رایج، مفهوم پردازی معنویت فارغ از دین و آموزه های دینی است، ضرورت انجام پژوهش-هایی برآمده از آموزه های دینی در این زمینه احساس می شود. این پژوهش با هدف بررسی نقش فعال آموزه های اسلامی در تبیین مفهوم و شاخص های معنویت سازمانی و پاسخ به خلا نظری و پژوهشی موجود، به استخراج و تبیین شاخص های رفتاری معنویت سازمانی از منظر قرآن کریم پرداخت. روش پژوهش، اسنادی-تحلیلی و شیوه گردآوری و تحلیل داده ها، کتابخانه ای و فیش برداری بود. یافته ها نشان داد قرآن کریم شاخص های رفتاری جامعی را برای تجلی معنویت در محیط سازمانی ارائه می دهد. این شاخص ها در سه سطح کلان دسته بندی شدند: شاخص های فردی، بین فردی و سازمانی. در سطح فردی، توکل (به عنوان منبع انگیزه و تاب آوری)، برپایی مناسک دینی، صبر و استقامت در مواجهه با مشکلات استخراج شد. در سطح بین فردی، خوش خلقی، تقدم گذشت و عفو بر انتقام جویی، وفای به عهد (در تعامل با همکاران و مشتریان) و نصیحت و خیرخواهی نسبت به یکدیگر از قرآن استنباط گردید. در سطح سازمانی نیز می توان به تلاش برای پایدارسازی محیط، جلب اعتماد، تسهیل و برداشتن موانع، اعتدال در گفتار و رفتار، همسویی اهداف، و تعهد و مسئولیت پذیری اشاره کرد.

کلیدواژه ها:

معنویت ، معنویت سازمانی ، شاخص های رفتاری ، معنویت فردی ، معنویت محیط کار