<span dir="RTL" lang="FA">انسان محوری واقعی؛ الهی یا سکولار?

این پژوهش با هدف «تبیین و اثبات امکان انسان محوری الهی» در برابر انسان محوری سکولار و نیز نقد خوانش های رقیب، با تکیه بر منابع اسلامی و با روشی تحلیلی-تبیینی انجام شده است. مسئله محوری پژوهش این است که آیا در برابر قرائت سکولار از انسان محوری - که انسان را مستقل از خدا و محور مطلق هستی می داند - می توان قرائتی الهی و مبتنی بر اسلام ارائه داد؟ فرضیه پژوهش بر امکان پذیری این قرائت الهی تاکید دارد. این پژوهش با استناد به منابع اسلامی (قرآن، روایات و متون فلسفی و عرفانی) و با بهره گیری از روش های تحلیلی و تبیینی، ضمن اثبات فرضیه، به روش انتقادی به نقد گونه های رقیب انسان محوری می پردازد. در این راستا، مبانی فکری غرب از دوران باستان تا عصر مدرن نیز مورد بررسی تطبیقی قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که در نگرش اسلامی، نه تنها تعارضی بین محوریت انسان و محوریت خدا وجود ندارد، بلکه این دو در چارچوب رابطه «معلول با علت» و «فقر وجودی با غنای مطلق» هماهنگ و مکمل یکدیگرند. در مقابل، نگرش غربی از یونان باستان تا مدرن، همواره با تقابل میان خدا و انسان همراه بوده است. انسان در اسلام، دارای جایگاه تکوینی (مسخر بودن کل هستی برای او) و تشریعی (محوریت مصالح و مفاسد واقعی او در احکام) ممتاز است و در همین راستا نظام سیاسی اسلام نیز در خدمت تعالی او قرار دارد. در نتیجه، انسان محوری الهی نه تنها ممکن است، بلکه با حفظ ارتباط انسان با خدا، هویت متعالی او را تضمین می کند و از بحران های انسان محوری سکولار جلوگیری می نماید. تمدن مدرن غرب محصول نگرش سکولار است که با وجود ظاهر فریبنده، به توحش و ستمگری انجامیده، در حالی که انسان محوری الهی، زمینه ساز سعادت دنیوی و اخروی انسان است. این نگرش با تاکید بر رابطه عمیق خودشناسی و خداشناسی، راهکاری جامع برای تعالی بشر ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

انسان محوری سکولار ، انسان محوری الهی ، انسان شناسی اسلامی