تحلیل اسلوب های طنز در قصیده رستم نامه بهار

قصیده «رستم نامه» سروده ملک الشعرای بهار، نمونه ای شاخص از تلفیق حماسه و طنز در شعر فارسی معاصر است که با بهره گیری از شیوه های طنزآفرینی، نقدی اجتماعی - سیاسی به وضعیت ایران در دوران پهلوی ارائه می دهد. بهار با آوردن رستم، پهلوان اساطیری شاهنامه به دل جامعه معاصر، به شکلی طنزآمیز و تمثیلی، فروپاشی ارزش ها و فساد نخبگان و بحران هویت فرهنگی ایران را بازتاب می دهد. این پژوهش بر پایه روش توصیفی - تحلیلی است که با مبنا قراردادن الگوی طنز آفرین قهرمان شیری (۱۴۰۳)، به تحلیل اسلوب های طنز می­پردازد و نشان می دهد که چگونه  عوامل بنیادین طنز در ساختار روایت و تصویرپردازی های شاعرانه بهار حضور پررنگ دارند. یافته های پژوهش چگونگی اسلوب­های به کاررفته در شعر بهار را بررسی می­کند و نشان می­دهد بهار چگونه توانسته اثری در ژانر «حماسه مضحک» خلق کند. بهار با شبیه سازی رستم به شخصیت های متزلزل امروزین و جای دادن او در موقعیت های گوناگون و حالت­های مختلف که نامتناسب با رستم موجود در ذهن شاهنامه است، طنزی سیاسی آفریده است. این قصیده بیانگر آن است که چگونه شاعر می تواند از عناصر اسطوره­ای و گذشته فرهنگی خود برای انتقاد غیرمستقیم و موثر از بحران های موجود بهره ببرد. روش کار بهار را در اشعار شاعرانی مثل حافظ و عبید زاکانی هم می­بینیم.

کلیدواژه ها:

طنز ، رستم نامه ، بهار ، حماسه ، انتقاد