فرهنگ صلح از منظر جریان اندیشه ای صلح گرا در ایران

این مقاله، با به کارگیری چارچوب نظری و روش «لایه ای در اندیشه پژوهی» به تحلیل ابعاد فرهنگ صلح از منظر جریان فکری صلح گرا در ایران دوران جمهوری اسلامی می پردازد. با تمرکز بر رویکرد فرهنگی به عنوان یکی از خرده جریان های این گفتمان، پژوهش در سه مرحله انجام شده است: ۱) پیشااندیشه شناسی؛ تعیین سطح توصیف و تحلیل؛ ۲) اندیشمندشناسی؛ شناسایی ۱۱ متفکر شاخص شامل بازرگان، داوری اردکانی، سروش، کدیور، ملکیان، مصلح، فراستخواه، علیخانی، امیرمحلاتی، مقصودی و منصورنژاد بر اساس شاخص های کیفی نظام مند فکری و کمی آثار منتشرشده؛ ۳) اندیشه شناسی؛ تحلیل محتوای کیفی آثار. یافته ها نشان دهنده وجود زمینه های سیاسی-اجتماعی شکل دهنده فضای ناصلح، از جمله جنگ ایران و عراق، تضادهای ایدئولوژیک، و دوگانگی های گفتمانی بود. در مسئله شناسی فرهنگی، ۹ چالش کلیدی شامل: نفوذ تمدن خشونت زای غرب، موانع گفت وگوی تمدن ها، فرهنگ سیاسی خشونت زا، آفات مطالعات قومی، مدرنیزاسیون ضدفرهنگی، نادیده گیری سازه های فکری بومی، ایدئولوژی های خشونت زا، رسوخ فرهنگ چپ مارکسیستی و خشونت جاهلی شناسایی شد. راهکارهای پیشنهادی متفکران در ۷ محور دسته بندی شد: تحول فرهنگ سیاسی نخبگان، تلفیق فرهنگ صلح با توسعه پایدار، ترویج گفت وگوی بین فرهنگی، به کارگیری اندیشه عدم خشونت، آموزش صلح میان فرهنگی، تولید الهیات صلح مبتنی بر منابع دینی، و احیای مکتب ایرانی صلح. پژوهش بر ضرورت شبکه سازی نهادهای فرهنگی و اصلاح برنامه های آموزشی به عنوان پیش شرط نهادینه سازی فرهنگ صلح تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ صلح ، جریان اندیشه ای صلح گرا ، ایران