تحلیل نقش فرهنگ کردی در سازمان دهی فضایی خانه های روستایی اورامان

منطقه اورامان به عنوان یکی از شاخص ترین سکونتگاه های کوهستانی ایران نمونه ای منحصر به فرد از همنشینی فرهنگ بومی، محیط طبیعی و معماری مسکونی را به نمایش می گذارد. این پژوهش با هدف تحلیل نقش فرهنگ کردی در سازمان دهی فضایی خانه های روستایی اورامان انجام شده و در پی آن است تا تاثیر الگوهای زیستی، ارزش های اجتماعی، ساختارهای خانوادگی و باورهای فرهنگی را بر شکل گیری فضاهای کالبدی مسکن بررسی نماید. روش، تحقیق کیفی و مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی است که با استفاده از مطالعات اسنادی، تحلیل نمونه های منتخب مسکن روستایی و بررسی میدانی ساختار فضایی خانه ها صورت گرفته است. گردآوری داده ها از طریق مشاهده مستقیم، تحلیل نقشه ها و تصاویر معماری، و مطالعه نظام مند منابع علمی انجام شده و داده ها به صورت تطبیقی مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که فرهنگ کردی از طریق مولفه هایی نظیر شیوه معیشت، روابط اجتماعی مبتنی بر همبستگی جمعی، آیین ها و سنت های محلی و نگرش خاص به طبیعت و زمین نقشی بنیادین در سازماندهی فضایی خانه های روستایی اورامان ایفا کرده است. این مولفه ها در قالب عناصری چون نحوه استقرار توده های ساختمانی بر شیب، پیوستگی فضایی واحدهای مسکونی، شکل گیری فضاهای نیمه باز، سلسله مراتب فضایی و انعطاف پذیری کارکردی فضاها متجلی شده اند. نتایج همچنین حاکی از آن است که انطباق آگاهانه الگوهای فرهنگی با شرایط اقلیمی و توپوگرافی منطقه به ایجاد ساختاری پایدار، کارآمد و هویت مند در معماری مسکونی اورامان انجامیده است. این پژوهش با تاکید بر بازخوانی معماری بومی می تواند به عنوان چارچوبی نظری برای حفظ هویت فرهنگی و بهره گیری از ظرفیت های فرهنگی فضایی در طراحی معاصر سکونتگاه های روستایی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ کردی ، سازمان دهی فضایی ، معماری روستایی ، خانه های بومی ، اورامان