بررسی سرمایه های پنهان در توسعه نیافتگی شهرک های مسکن ملی مبتنی بر سرمایه های اجتماعی و فرهنگی با تاکید بر توسعه پایدار ۲. مورد پژوهی؛ مسکن مهر سعد آباد گرگان

پژوهش حاضر به بررسی تاثیر سرمایه های اجتماعی و فرهنگی بر توسعه پایدار و مشارکت اجتماعی در پروژه های مسکن مهر، به ویژه در شهرک سعد آباد گرگان پرداخته است. مسکن مهر به عنوان یکی از بزرگ ترین طرح های مسکن دولتی در ایران با اهدافی همچون تامین مسکن ارزان قیمت برای اقشار مختلف جامعه طراحی شده است؛ اما در بسیاری از موارد مشکلات اجتماعی و فرهنگی در این پروژه ها مانع از تحقق اهداف توسعه پایدار و مشارکت فعال ساکنان شده است. هدف اصلی این پژوهش شناسایی نقش سرمایه های اجتماعی و فرهنگی در افزایش همبستگی اجتماعی، مشارکت ساکنان و بهبود کیفیت زندگی در پروژه های مسکن مهر است. در این تحقیق ابتدا به شناسایی و تحلیل ابعاد مختلف سرمایه های اجتماعی (اعتماد متقابل، شبکه های ارتباطی و مشارکت اجتماعی و فرهنگی، هویت جمعی، ارزش ها و باورهای مشترک) پرداخته شد، سپس رابطه این ابعاد با مشارکت اجتماعی و توسعه پایدار در پروژه های مسکن مهر مورد بررسی قرار گرفت. پرسشنامه ای طراحی و میان ۳۰۰ نفر از ساکنان شهرک مسکن مهر سعدآباد گرگان توزیع گردید و داده ها با استفاده از روش های آماری مختلف شامل تحلیل همبستگی، رگرسیون و آزمون های t-test تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان داد که سرمایه های اجتماعی و فرهنگی نقش برجسته ای در افزایش مشارکت اجتماعی و حس تعلق در میان ساکنان دارند؛ به ویژه وجود شبکه های اجتماعی موثر و تقویت اعتماد متقابل میان ساکنان باعث افزایش همبستگی اجتماعی و مشارکت در فعالیت های جمعی شده است. همچنین سرمایه های فرهنگی مانند هویت جمعی و ارزش های مشترک تاثیر قابل توجهی بر تقویت حس تعلق و مشارکت در تصمیم گیری ها و فعالیت های اجتماعی دارند. از طرفی عدم توجه به این سرمایه ها در طراحی و اجرای پروژه های مسکن مهر به ویژه در مناطق مانند سعدآباد، موجب توسعه نیافتگی و کاهش کارآمدی پروژه ها شده است. پژوهش حاضر پیشنهاد می کند که برای ارتقای کیفیت زندگی و توسعه پایدار در پروژه های مسکن مهر باید به تقویت سرمایه های اجتماعی و فرهنگی توجه ویژه ای شود. این امر می تواند از طریق ایجاد فضاهای عمومی مناسب برای تعاملات اجتماعی، برگزاری دوره های آموزشی برای تقویت هویت جمعی و فراهم آوردن فرصت های مشارکت فعال برای ساکنان تحقق یابد. در نهایت این مطالعه به عنوان راهکاری برای بهبود وضعیت اجتماعی و اقتصادی پروژه های مسکن مهر در ایران و دیگر کشورها با شرایط مشابه پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

سرمایه های اجتماعی ، سرمایه های فرهنگی ، مشارکت اجتماعی ، توسعه پایدار ، مسکن مهر ، سعدآباد گرگان