ارتقای کیفی بافتار سکونتی با الگوریتم ژنتیک و بهینه سازی چندهدفه (نمونه موردی مکان یابی مرکز فرهنگی در بافت مسکونی ناکارآمد منطقه ۱۶ (تهران))

شهر تهران به عنوان پایتخت و الگوی توسعه با مشکلات عدیده ای از جمله توزیع نامتوازن خدمات و تسهیلات شهری روبه روست. این امر باعث شده تا در این شهر برخی فضاهای سکونتی شکل بگیرد که به رغم قرارگیری در متن شهر دچار فرسودگی در کالبد و کیفیت گشته و با معضلات اجتماعی و فرهنگی مواجه شوند. با توجه به اهمیت کاربری های شهری در ارتقادهی به سطوح فرهنگی شهروندان، طراحی صرف کالبدی برای اماکن مذکور به شکلی فارغ از انتخاب موقعیت مناسب که توان فراگیری و خدمت رسانی صحیح به شهروندان را داشته باشد امری محتوم به شکست خواهد بود و نیازمند ادغام طراحی کالبدی با طراحی مکانی به شکل نوین از جنس بهره برداری از طراحی رایانشی است. از جمله مصادیق مهم در پایتخت بافت فرسوده مسکونی در ناحیه ۱ در منطقه ۱۶ تهران می باشد که نیازمند تخصیص کاربری با ماهیت فرهنگی در آن محدوده است. در این خصوص هدف این پژوهش طراحی مرکز فرهنگی در بافت مسکونی فرسوده مذکور با رویکرد در آمیختن کالبد و موقعیت مکانی، بهینه برای اثر بخشی لازم به آن محدوده است. این هدف با در نظر گرفتن حداکثر کردن دسترسی، پذیری، سازگاری و نفوذپذیری با توجه به جمعیت منطقه برای فضای طراحی شده باشد و موقعیت بهینه مکانی را برای دستیابی به اهداف مذکور برای آن در نظر گیرد. روش به کار رفته در این طراحی استفاده از تلفیق روش AHP و الگوریتم ژنتیک با کدنویسی در محیط GIS است. نتایج حاکی از آن است که موقعیت بهینه یافته شده برای فضای فرهنگی با روش رایانشی با در نظرگیری اهداف مد نظر قابلیت اثرگذاری آن در بالا بردن کیفیت محیطی بافت مسکونی مدنظر را ارتقا داده و با در نظرگیری مولفه های اثر بخش امکان برون رفت آن منطقه را از محدوده ناکارآمدی و فرسودگی تحقق می بخشد.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده ، ارتقای فرهنگی ، دسترسی ، پذیری ، نفوذپذیری ، بهینه یابی کاربری های شهری ، طراحی رایانشی ، GIS ، AHP ، الگوریتم ژنتیک