هوش مصنوعی و سنجش از دور به عنوان ابزارهای نوین در پایش و پیش بینی مخاطرات شهری

رشد سریع شهرنشینی و تغییرات اقلیمی در سال های اخیر زمینه ساز بروز و تشدید مخاطرات متعددی از جمله سیلاب های ناگهانی، جزایر گرمایی شهری، آلودگی هوا و فرونشست زمین شده است. مدیریت این بحران ها مستلزم بهره گیری از فناوری های نوین و داده محور است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی به بررسی مطالعات داخلی و خارجی منتشر شده در بازه زمانی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ معادل ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ (میلادی) در زمینه کاربرد هوش مصنوعی (AI) و سنجش از دور (RS) در پایش و پیش بینی مخاطرات شهری پرداخته است. داده ها از پایگاه های معتبر بین المللی و داخلی گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی و مقایسه ای مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که ادغام الگوریتم های یادگیری ماشین و یادگیری عمیق با داده های ماهواره ای چندطیفی و راداری موجب ارتقای دقت و سرعت پایش بحران ها شده و توانایی پیش بینی زودهنگام را فراهم آورده است. در حوزه سیلاب های شهری این رویکرد دقت پهنه بندی خطر را افزایش داده است؛ در زمینه جزیره گرمایی شهری نقش عوامل کلیدی مانند پوشش گیاهی و نوع مصالح در شدت گرما به روشنی آشکار شده است؛ در بحث آلودگی هوا مدل های ML توانسته اند تغییرات مکانی-زمانی آلاینده ها را با دقت بیشتری شناسایی کنند؛ و در حوزه فرونشست زمین بهره گیری از داده های راداری و تکنیک InSAR همراه با الگوریتم های هوش مصنوعی پایش دقیق و پیش بینی روندهای بلندمدت را ممکن ساخته است. با وجود این دستاوردها چالش هایی نظیر ناهمگنی داده ها، عدم استانداردسازی و محدودیت دسترسی به داده های باکیفیت همچنان پابرجاست. در مجموع یافته ها نشان می دهد که AI و RS ابزارهایی کارآمد و آینده ساز برای مدیریت پایدار شهری و کاهش پیامدهای مخاطرات محیطی هستند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سنجش از دور ، مخاطرات شهری ، سیلاب ، جزیره گرمایی ، آلودگی هوا ، فرونشست