نقش حقوق در تحقق سرسبزی و پایداری محیط زیست

مسئله اصلی این پژوهش، تبیین مبانی نظری و دینی حقوق محیط زیست در گفتمان اسلامی و بررسی جایگاه آن در نظام حقوقی ایران است. اهمیت تحقیق از آن روست که بحران های زیست محیطی معاصر، نیازمند پشتوانه های هنجاری و اخلاقی فراتر از قوانین صرف اند و آموزه های دینی می توانند مشروعیت و عمق فرهنگی لازم را فراهم سازند. روش تحقیق، تحلیلی-توصیفی با رویکرد میان رشته ای است که با بهره گیری از منابع قرآنی، روایی و اسناد حقوقی داخلی و بین المللی، چارچوبی تلفیقی ارائه داده است. یافته ها حاکی از آن است که: نخست، طبیعت در اسلام به مثابه آیه الهی دارای قداست و ارزش ذاتی است؛ دوم، تقسیم بندی سه گانه حقوق (حق الله، حق الناس، حق الطبیعه) بنیانی غنی برای حقوق محیط زیست فراهم می آورد؛ سوم، اصل پنجاهم قانون اساسی ایران تجلی عملی این مبانی است؛ چهارم، اخلاق زیست محیطی دینی می تواند به زیرساخت حکمرانی بدل شود؛ و نهایتا، آینده پژوهی حقوق محیط زیست نیازمند چارچوب های پیش گیرانه مبتنی بر فناوری های نوین و اصول اخلاقی-دینی است. این نتایج نشان می دهد که رویکرد تلفیقی دینی-حقوقی می تواند الگویی پایدار برای حفاظت محیط زیست در ایران و جهان اسلام ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

حقوق ، محیط زیست ، مبانی دینی حقوق محیط زیست ، حکمرانی زیست محیطی ، حق طبیعت ، اخلاق زیست محیطی دینی