طراحی پارک بازی–آموزشی طبیعت محور برای کودکان ۴ تا ۱۰ سال با رویکرد یادگیری تعاملی؛ مرور ادبیات با تاکید بر الزامات بومی

طراحی فضاهای یادگیری و بازی کودکان در دهه های اخیر با دگرگونی های بنیادینی مواجه شده است؛ دگرگونی هایی که نتیجه ی توجه روزافزون به نقش طبیعت، تعاملات اجتماعی و یادگیری موقعیتی در رشد همه جانبه کودکان است. در این میان، پارک های بازی–آموزشی طبیعت محور به عنوان یکی از نوآورانه ترین و موثرترین الگوهای طراحی محیط های بیرونی مطرح شده اند؛ فضاهایی که به جای تکرار الگوهای سنتی بازی، تلاش می کنند با بهره گیری از عناصر طبیعی، ساختارهای چالش برانگیز، تجربه های اکتشافی و فعالیت های تعاملی، بستری برای یادگیری عمیق و توسعه مهارت های حیاتی دوران کودکی فراهم کنند. پژوهش حاضر با هدف «طراحی پارک بازی–آموزشی طبیعت محور برای کودکان ۴ تا ۱۰ سال با رویکرد یادگیری تعاملی» انجام شده است.این پژوهش با بهره گیری از روش مرور نظام مند و تحلیل ۱۵ مطالعه علمی منتشرشده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵، ابعاد مختلف اثرگذاری محیط های طبیعت محور بر رشد شناختی، اجتماعی، حرکتی و عاطفی کودکان را بررسی کرده است. نتایج نشان می دهد که محیط های طبیعی و نیمه طبیعی که شامل فضاهای ناهموار، مسیرهای تعادلی، بسترهای شنی و سنگی، باغچه های کاوش، آبراهه های کم عمق، سازه های چوبی بومی و فضاهای باز برای حرکت آزاد هستند نه تنها موجب بهبود مهارت های حرکتی–بدنی می شوند، بلکه زمینه ای برای شکل گیری تعاملات اجتماعی، افزایش اعتمادبه نفس، رشد خلاقیت، تقویت حس مسئولیت پذیری و ارتقای تفکر حل مسئله فراهم می آورند.یافته های مرور پژوهش ها نشان می دهد که در پارک های طبیعت محور، یادگیری نه از طریق آموزش مستقیم، بلکه از طریق بازی، مشارکت، مشاهده و تجربه جمعی محقق می شود.. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که پارک های بازی–آموزشی طبیعت محور می توانند به طور معناداری انگیزه درونی کودکان را افزایش دهند، روحیه کاوشگری را تقویت کنند، حس تعلق به محیط را ارتقا دهند و تعاملات میان فردی را گسترش دهند.

کلیدواژه ها:

پارک طبیعت محور ، یادگیری تعاملی ، بازی آموزشی ، رشد کودکان ، طراحی محیط بیرونی