مروری بر مطالعات ارزیابی اثرات محیط زیستی مجتمع های پردازش زباله با معرفی یک نمونه موردی: مجتمع پردازش آرادکوه کهریزک

هدف و زمینه: مجتمع های پردازش و دفع پسماند، نقش کلیدی در مدیریت زباله های شهری ایفا می کنند، اما فعالیت های آن ها اثرات محیط زیستی گسترده ای بر اکوسیستم های مجاور، از جمله آب، خاک، هوا و تنوع زیستی، به همراه دارد که نیازمند ارزیابی دقیق است. این مطالعه با هدف مرور منابع مرتبط با ارزیابی اثرات این مجتمع ها، شناسایی شاخص های کلیدی و اعمال آن ها به مجتمع آرادکوه به عنوان یکی از بزرگ ترین مراکز مدیریت پسماند در ایران انجام شده است. روش کار: این مطالعه به صورت مرور پیشینه انجام شده است و بر پایه بررسی منابع علمی، گزارش های رسمی و مطالعات پیشین مرتبط با اثرات زیستی مجتمع پردازش آرادکوه، یکی از بزرگ ترین مراکز مدیریت پسماند در ایران، تمرکز دارد. ابتدا شاخص های مهم ارزیابی اثرات محیط زیستی از ادبیات استخراج شد، سپس این شاخص ها با استفاده از روش ماتریس سریع (RIAM) برای ارزیابی اثرات زیستی مجتمع آرادکوه به کار گرفته شد. یافته ها: از مرور پیشینه، شاخص های کلیدی همچون آلودگی آب های زیرزمینی و سطحی ناشی از نشت شیرابه، کاهش کیفیت هوا به دلیل انتشار گازهای گلخانه ای، آلودگی خاک با فلزات سنگین، کاهش تنوع زیستی و اثرات بهداشتی-اجتماعی شناسایی شد. نتایج ارزیابی کمی با ماتریس سریع برای آرادکوه نشان داد که اثرات منفی بر پارامترهای فیزیکی-شیمیایی مانند کیفیت هوا و آب زیرزمینی با امتیازهای ۸۱-، بیولوژیکی-اکولوژیکی مانند تخریب زیستگاه های طبیعی با ۸۱- و تغییرات آب و هوایی ناشی از متان با ۱۰۸-، فرهنگی-اجتماعی مانند جنبه های بهداشتی با ۴۲- و اقتصادی-عملیاتی مانند از دست دادن زمین کشاورزی با ۷۲- غالب است. این اثرات به ویژه در فصول بارانی تشدید شده و تهدیدی برای سلامت عمومی و اکوسیستم های محلی ایجاد می کند. نتیجه گیری: تغییر الگوی مدیریت پسماند در تهران و جایگزینی دفن سنتی با رویکردهای نوین بازیافت و انرژی زایی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی فوری است. برای کاهش اثرات منفی، راهکارهایی نظیر بهبود سیستم های تصفیه شیرابه، استفاده از فناوری های نوین در بازیافت و تبدیل پسماند به انرژی، و پایش مستمر کیفیت آب، خاک و هوا پیشنهاد شد. علاوه بر این، ایجاد کمربند سبز و احیای زیستگاه های تخریب شده به عنوان اقدامات جبرانی برای حفظ تنوع زیستی توصیه گردید.

کلیدواژه ها:

آرادکوه ، محل دفن پسماند ، کهریزک ، ماتریس سریع ، محیط زیست ، پردازش زباله