واکاوی تجارب و تفاسیر دانش آموزان مقطع ابتدایی درخصوص نقش برنامه درسی پنهان در جهت دهی مهارت های اجتماعی آنان

هدف پژوهش حاضر واکاوی تجارب و تفاسیر دانش آموزان پایه پنجم و ششم ابتدایی در خصوص نقش برنامه درسی پنهان در جهت دهی مهارت های اجتماعی آنان است. با رویکرد پژوهش کیفی و روش پژوهش پدیدارشناسی انجام شد. جامعه پژوهش شامل دانش آموزان دختر پایه پنجم و ششم ناحیه ۴ کرج واقع در استان البرز به همراه اولیای آنان در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بوده است. انتخاب نمونه مطابق هدف پژوهش و به صورت هدفمند از نوع ملاک محور (پایه پنجم ۱۱ نفر دانش آموز و ۶ نفر والد، پایه ششم ۱۱ نفر دانش آموز و ۶ نفر والد) انجام شد. ابزار جمع آوری داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته و استفاده از سوالات باز و به جهت تحلیل داده ها از روش کدگذاری و مقوله بندی با نرم افزار اطلس انجام شد. یافته ها نشان دهنده نقش موثر برنامه درسی پنهان در جهت دهی به مهارت های اجتماعی دانش آموزان که به صورت عملکرد در جو مدرسه و خانواده خود را نشان می دهد به سمت خود اتکایی، تلاشگری، قدرت تحلیل، خودشناسی، شهروند خوب در جامعه بودن و مسئولیت پذیری، مقابله با شرایط نامطلوب است. تجارب دانش آموزان از تاثیرات مثبت و منفی برنامه درسی پنهان بر مهارت های اجتماعی منطبق بوده و در ادامه نتایج پژوهش حاضر در خصوص تحلیل نظرات والدین نسبت به برنامه درسی پنهان در جهت دهی مهارت های اجتماعی دانش آموزان پیرامون مهارت هایی همچون: قابلیت مدیریت امور، برخورداری از منطق، خودمحوری و روابط با خانواده؛ آنان شاهد تاثیرات مثبت و منفی برنامه درسی پنهان بر مهارت های اجتماعی فرزندانشان بودند. در می یابیم که برنامه درسی پنهان با مهارت های اجتماعی رابطه معنادار (مثبت و منفی) دارد، بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که برنامه درسی پنهان با دریافت ها، نگرش ها و ارزش هایی که یک فراگیر از فرهنگ حاکم بر مدرسه دریافت می نماید، سبب ایجاد زمینه ای مثبت (عمیق شدن تجربیات یادگیری برای فراگیران) و منفی (اگر برنامه ریزان درسی به این عامل مهم توجه نکنند سبب ایجاد تهدیدی جبران ناپذیر برای آینده و بزرگسالی دانش آموز) خواهد بود.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، مهارت های اجتماعی ، دانش آموزان ، دوره ابتدایی