حکمرانی مدرسه محور؛ رویکردی به سوی تحقق شفافیت، کارآمدی، اعتماد و عدالت آموزشی

پژوهش حاضر با هدف مفهوم پردازی از حکمرانی مدرسه محور به عنوان رویکردی به سوی تحقق عدالت آموزشی انجام شده است. عدالت آموزشی در صورتی امکان پذیر خواهد شد که کارکردهای حکمرانی تا سطح مدرسه قابل تصور باشد. روش پژوهش حاضر کیفی و از نوع مرور روایتی است که کمک می کند منابع پراکنده گردهم آید و روایتی منسجم از موضوع پژوهش فراهم گردد. این روش دارای ۴ مرحله شامل اجرای استراتژی جستجو، جمع آوری اسناد علمی-پژوهشی، گزینش و انتخاب اسناد و در نهایت تحلیل اسناد علمی می باشد. نتایج پژوهش حاضر نشان داده است در صورتی که حکمرانی مدرسه محور و کارکردهای آن (سیاست گذاری، تنظیم گری، تسهیل گری، مشارکت و شبکه سازی، تامین، توزیع و تخصیص منابع مدرسه محور) تحقق پیدا کند متغیرهای کلیدی همچون ظرفیت مدرسه (منابع مالی، معلمان، فرایندها، فناوری، زیرساخت ها، موقعیت جغرافیایی و...) در عملکرد مدارس (عملکرد آموزشی، پرورشی، جامعه پذیری، مهارت آموزی و مانند آن) کارآمدی (کارایی، اثربخشی و بهره وری) مدرسه را محقق خواهند نمود که نظام رتبه بندی مدارس را منجر شده و به ذینفعان کلیدی آن یعنی مردم، امکان انتخاب خواهد داد. انتخاب مردمی سبب تحریک مدارس به بهبود عملکرد نسبت به ظرفیت آن مدارس و در نتیجه بهبود کارآمدی مدرسه خواهد شد. این حرکت کیفی، ضمن ایجاد رقابت سازنده و توسعه ای، سبب بهبود کیفی مدارس و امکان دسترسی بیشتر به مدارس با کیفیت تر را قابل تصور خواهد نمود. علاوه بر آن، مدارس قوی تر، نقش موثرتری در آموزش و پرورش کشور مبتنی بر ظرفیت/عملکرد خود ایجاد خواهند کرد. با این تحولات، ساختار متمرکز حکمرانی ویژگی هایی از جمله اعتماد، عدم تمرکز، تفویض نظام تصمیم گیری، شبکه سازی حرفه ای، حمایت از خودتنظیمی و مانند آن را به مدارس اعطا خواهد کرد. با این مفهوم پردازی، عدالت آموزشی برای مدارس و برای مردم قابل تصور خواهد شد. مدارس براساس ظرفیت/عملکرد خود در رتبه درستی (جای درستی) در نظام آموزشی قرار می گیرند و شفافیت و کارآمدی مدارس حق و امکان انتخاب را برای ذینفعان فراهم خواهد کرد و ساختار مرکزی حکمرانی، در فضایی شفاف و توام با اعتماد، فرصت را برای حرکت به سوی حکمرانی مدرسه محور به کنشگران سطح مدرسه خواهد گشود.

کلیدواژه ها:

حکمرانی مدرسه محور ، شفافیت ، کارآمدی ، اعتماد ، عدالت آموزشی