مقایسه اثربخشی آموزش مهارت های ارتباطی (مبتنی بر الگوی گاتمن) و آموزش مهارت های حل مسئله (مبتنی بر مدل دزارلا) بر کاهش مولفه های تعارض زناشویی در زوج های دارای اعتیاد

تعارض زناشویی یکی از شایع ترین آسیب های روان شناختی در روابط خانوادگی است که در جمعیت زوج های دارای اعتیاد شدت و پیچیدگی مضاعفی می یابد. اعتیاد با اختلال در الگوهای ارتباطی و تضعیف مهارت های حل مسئله، چرخه ای معیوب از تعارضات زناشویی را ایجاد می کند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش مهارت های ارتباطی (مبتنی بر الگوی گاتمن) و آموزش مهارت های حل مسئله (مبتنی بر مدل دزارلا) بر کاهش مولفه های تعارض زناشویی در زوج های دارای اعتیاد انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون-پیگیری و گروه های آزمایشی-گواه بود. جامعه آماری شامل زوج های مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد شهر تهران بود. نمونه پژوهش شامل ۹۰ زوج (۱۸۰ نفر) بود که به صورت تصادفی در سه گروه ۳۰ نفره شامل: گروه آموزش مهارت های ارتباطی (مبتنی بر الگوی گاتمن)، گروه آموزش مهارت های حل مسئله (مبتنی بر مدل دزارلا) و گروه گواه جایگزین شدند. ابزار اندازه گیری شامل پرسشنامه تعارض زناشویی Bush's (MCQ) بود. مداخلات آموزشی طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای هفتگی اجرا شد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری، تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و آزمون تعقیبی توکی در نرم افزار SPSS-۲۷ تحلیل شد. نتایج نشان داد که هر دو مداخله در کاهش مولفه های تعارض زناشویی در مقایسه با گروه گواه موثر بودند (p<۰/۰۱). آموزش مهارت های ارتباطی (الگوی گاتمن) در مقایسه با آموزش مهارت های حل مسئله (مدل دزارلا)، اثربخشی بیشتری در کاهش مولفه های تنش عاطفی (p=۰/۰۰۸)، ارتباط منفی (p=۰/۰۱۲) و بن بست رفتاری (p=۰/۰۲۱) داشت. اندازه اثر کلی در گروه گاتمن (η²=۰/۳۴۲) بزرگ تر از گروه دزارلا (η²=۰/۲۱۸) بود. همچنین، نتایج پیگیری نشان دهنده پایداری اثرات هر دو مداخله بود، اما گروه گاتمن پایداری بیشتری را حفظ کرد. آموزش مهارت های ارتباطی مبتنی بر الگوی گاتمن در مقایسه با آموزش مهارت های حل مسئله مبتنی بر مدل دزارلا، اثربخشی بیشتر و پایدارتری در کاهش تعارض زناشویی زوج های دارای اعتیاد دارد.

کلیدواژه ها:

تعارض زناشویی ، سوءمصرف مواد ، الگوی گاتمن ، مدل دزارلا ، مهارت های ارتباطی