طراحی زیرساخت ایمن و سازگار با اقلیم در سکونتگاه ها با رویکرد مدیریت یکپارچه مخاطرات طبیعی

طراحی زیرساخت ایمن و سازگار با اقلیم در سکونتگاه ها زمانی معنا پیدا می کند که رفتار و ظرفیت محیطی براساس پدیده های حدی و الگوی توسعه کالبدی سکونتگاه به صورت یکپارچه تحلیل شوند. در این پژوهش، روستای دکاموند در استان لرستان به عنوان نمونه ای از سکونتگاه های آسیب پذیر انتخاب شد؛ جایی که ویژگی های طبیعی حوضه از جمله شیب زیاد، ویژگی خاک، مقدار بالای شماره منحنی و زمان تمرکز کوتاه آن را به منطقه ای با واکنش سریع نسبت به بارش های حدی تبدیل کرده است. نتایج مدل سازی نشان داد که بارش های کوتاه مدت می توانند دبی های پیک قابل توجهی تولید کنند و زیرساخت های موجود، شامل کانال سنگی- ملاتی و زیرگذرهای عبوری، توان عبور جریان های با دوره بازگشت متوسط را ندارند و سرریز جریان موجب ورود سیلاب به بافت مسکونی می شود. تحلیل کالبدی- فضایی نیز بیانگر توسعه نامتوازن در پهنه سیلابی و انسداد مسیرهای طبیعی جریان است. بر اساس این یافته ها، مجموعه ای از راهبردهای فنی و مدیریتی در چهار سطح ارائه شد: کاهش رواناب در بالادست از طریق عملیات آبخیزداری، افزایش ظرفیت عبوری رودخانه و اصلاح زیرساخت ها، اعمال کد ارتفاعی و جلوگیری از توسعه در بستر سیلاب در سطح سکونتگاه و تقویت هماهنگی نهادی و مشارکت جامعه محلی. نتایج نشان می دهد که ارتقای تاب آوری سکونتگاه ها در برابر مخاطرات از جمله سیلاب تنها با اتخاذ رویکرد یکپارچه و سازگار با اقلیم امکان پذیر است و می تواند مسیر دستیابی به توسعه پایدار و زیرساخت های ایمن را فراهم کند.

کلیدواژه ها:

مدیریت یکپارچه مخاطرات طبیعی ، مدل سازی هیدرولوژیکی- هیدرولیکی ، ساماندهی رودخانه ، تاب آوری سکونتگاه ها ، زیرساخت ایمن و سازگار با اقلیم