راهکارهای بهبود تغذیه ای و انتخاب ارقام جو مقاوم به تنش خشکی برای مدیریت پایدار تولید در شرایط تغییر اقلیم

تنش خشکی یکی از مهم ترین مخاطرات اقلیمی در مناطق خشک و نیمه خشک است که می تواند با تاثیر بر فرآیندهای فیزیولوژیکی و تغذیه ای گیاهان، تولید محصولات زراعی را محدود کند. در همین راستا آزمایشی مزرعه ای طی دو سال زراعی ۱۴۰۱–۱۴۰۰ و ۱۴۰۲–۱۴۰۱ در ایستگاه مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی کبوترآباد اصفهان اجرا شد. آزمایش به صورت اسپلیت اسپلیت پلات در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گردید. تیمارهای آزمایش شامل تنش خشکی در دو سطح (آبیاری کامل و قطع آبیاری از مرحله ظهور ۵۰ درصد سنبله دهی)، چهار رقم جو شامل ارمغان، گوهران، بهرخ و مهتاب و محلول پاشی اسیدهای آمینه در دو سطح (محلول پاشی با آب و محلول پاشی ۵۰۰ سی سی در هکتار) بودند. در هر دو شرایط تنش و بدون تنش، کاربرد آمینواسید موجب افزایش درصد نیتروژن اندام هوایی در تمامی ارقام شد؛ به طوری که رقم گوهران بیشترین و رقم ارمغان کمترین مقدار را نشان دادند. بیشترین درصد نیتروژن اندام هوایی با میانگین ۷۴/۲ درصد در تیمار تنش خشکی + رقم گوهران + محلول پاشی ۵۰۰ سی سی در هکتار و کمترین مقدار با میانگین ۴۲/۲ درصد در تیمار بدون تنش خشکی + رقم ارمغان + محلول پاشی با آب مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد که محلول پاشی آمینواسید در هر دو سال باعث افزایش درصد نیتروژن و پروتئین دانه شد. در هر دو سال رقم گوهران بیشترین و رقم ارمغان کمترین مقدار را تحت تنش خشکی نشان دادند. تنش خشکی موجب کاهش فسفر اندام هوایی و فسفر دانه شد، اما محلول پاشی آمینواسید سبب بهبود این صفات گردید. همچنین بیشترین درصد پتاسیم اندام هوایی و دانه در تیمارهای دارای آمینواسید مشاهده شد. در مورد ریزمغذی ها، تنش خشکی باعث کاهش آهن اندام هوایی گردید، در حالی که کاربرد آمینواسید موجب افزایش آهن و روی اندام هوایی در بیشتر ارقام شد. به طور کلی، نتایج نشان داد که محلول پاشی آمینواسید نقش موثری در بهبود شاخص های تغذیه ای جو تحت شرایط تنش خشکی در دو سال آزمایش دارد.

کلیدواژه ها:

اسید آمینه ، پتاسیم ، تنش خشکی ، جو ، نیتروژن