مدلی یکپارچه برای مدیریت مخاطرات طبیعی حکمرانی ریسک، تاب آوری زیرساخت و فناوری هشدار سریع

افزایش شدت، پیچیدگی و فراوانی مخاطرات طبیعی در دهه های اخیر، نظام های مدیریت شهری را با چالش های چندبعدی مواجه ساخته است. رویکردهای سنتی مدیریت بحران که عمدتا مبتنی بر پاسخ پس از وقوع حادثه هستند، توانایی محدودی در کاهش پایدار خسارات دارند. پژوهش حاضر با هدف طراحی و آزمون یک مدل یکپارچه برای مدیریت مخاطرات طبیعی مبتنی بر حکمرانی ریسک انجام شد. در این مدل، نقش سرمایه گذاری پیشگیرانه، تاب آوری زیرساختی، فناوری هشدار سریع و سرمایه اجتماعی در کاهش خسارات، با میانجی گری حکمرانی یکپارچه مورد بررسی قرار گرفت. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمی و پیمایشی است. جامعه آماری شامل ۲۱۰ نفر از مدیران و کارشناسان سازمان های مرتبط با مدیریت بحران در استان سمنان بود که بر اساس فرمول کوکران، ۱۳۶ نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته شامل ۳۵ گویه بر مبنای طیف لیکرت پنج درجه ای بود. روایی محتوا با نظر خبرگان و روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تاییدی تایید شد. پایایی ابزار نیز با آلفای کرونباخ ۰.۸۹ مطلوب ارزیابی گردید. داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی تحلیل شدند. نتایج نشان داد سرمایه گذاری پیشگیرانه (β=۰.۴۶) و تاب آوری زیرساختی (β=۰.۳۹) بیشترین اثر مستقیم را بر کاهش خسارات دارند. همچنین حکمرانی یکپارچه نقش میانجی معناداری در رابطه بین فناوری هشدار سریع و کاهش خسارات ایفا می کند (β غیرمستقیم=۰.۱۷). مدل پیشنهادی توانست ۶۴ درصد از واریانس کاهش خسارات را تبیین کند. یافته ها بر ضرورت گذار از مدیریت بحران واکنشی به حکمرانی ریسک پیش نگر مبتنی بر هماهنگی نهادی، سرمایه گذاری پیشگیرانه و تقویت سرمایه اجتماعی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک ، حکمرانی یکپارچه ، تاب آوری شهری ، هشدار سریع ، سرمایه اجتماعی