تحلیل چالش های حقوقی و نهادی حکمرانی یکپارچه در مدیریت بحران مردم محور در ایران با تاکید بر هماهنگی بین سازمانی

افزایش فراوانی و شدت مخاطرات طبیعی در ایران، از جمله زلزله، سیل و خشکسالی، ضرورت بازاندیشی در رویکردهای مدیریت بحران را بیش از پیش آشکار ساخته است. تجربه بحران های اخیر نشان می دهد که اتکای صرف به رویکردهای دولت محور و واکنشی، نه تنها منجر به کاهش اثربخشی اقدامات مقابله ای نشده، بلکه موجب تضعیف سرمایه اجتماعی و کاهش مشارکت عمومی در فرآیند مدیریت بحران شده است. در این میان، مدیریت بحران مردم محور مبتنی بر حکمرانی یکپارچه به عنوان یکی از رویکردهای نوین و کارآمد، مورد توجه محافل علمی و سیاست گذاری قرار گرفته است. هدف این پژوهش، تبیین الزامات حکمرانی یکپارچه در تحقق مدیریت بحران مردم محور در ایران و ارائه الگویی پیشنهادی متناسب با ساختار حقوقی و نهادی کشور است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی مفاهیم نظری مدیریت بحران مردم محور، تحلیل ساختار حقوقی و نهادی مدیریت بحران در ایران، شناسایی چالش های هماهنگی بین سازمانی و خلاهای قانونی موثر بر مشارکت مردمی، و مطالعه تجارب منتخب بین المللی در این حوزه پرداخته است. داده ها از طریق اسناد قانونی، منابع کتابخانه ای و گزارش های معتبر بین المللی گردآوری و تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که پراکندگی نهادی، تداخل صلاحیت ها، ضعف نظام فرماندهی واحد، و فقدان سازوکارهای نهادمند مشارکت مردمی، از مهم ترین موانع تحقق مدیریت بحران مردم محور در ایران به شمار می روند. در پاسخ به این چالش ها، مقاله الگویی برای حکمرانی یکپارچه مدیریت بحران مردم محور ارائه می دهد که بر اصولی چون وحدت راهبردی همراه با تمرکززدایی اجرایی، مشارکت نهادمند شهروندان، شفافیت و پاسخ گویی نهادی، یادگیری سازمانی و تامین مالی پایدار استوار است. تحقق این الگو می تواند زمینه ساز ارتقای تاب آوری اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی و بهبود کارآمدی نظام مدیریت بحران در ایران گردد.

کلیدواژه ها:

مدیریت بحران مردم محور ، حکمرانی یکپارچه ، مشارکت مردمی ، هماهنگی بین سازمانی ، تاب آوری اجتماعی ، قانون مدیریت بحران