بازآفرینی محله های شهری با رویکرد عدالت فضایی: مروری بر مبانی نظری و چارچوب های مفهومی

توسعه ی ناعادلانه ی شهری طی دهه های اخیر منجر به شکل گیری نابرابری های فضایی چشمگیری در بسیاری از کلان شهرها شده است. بازآفرینی شهری، به عنوان رویکردی جامع برای نوسازی محله ها و بهبود زیرساخت های شهری، می تواند فرصتی برای کاهش این نابرابری ها باشد؛ به شرط آن که با رویکرد عدالت فضایی پیاده سازی شود. این مقاله به مرور مبانی نظری عدالت اجتماعی و عدالت فضایی با تاکید بر آرای اندیشمندانی چون جان رالز، دیوید هاروی، هانری لوفور، سوزان فاینشتاین و دیگران و نیز مفهوم بازآفرینی شهری و ابعاد آن می پردازد. همچنین، چارچوب ها و مدل های مفهومی مرتبط با بازآفرینی عدالت محور (از جمله مدل «شهر عادلانه» فاینشتاین، ایده ی «حق به شهر» لوفور، رویکردهای مشارکتی در برنامه ریزی و اسناد بین المللی مانند برنامه هایUN-Habitat ) مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که ادغام اصول عدالت فضایی (نظیر توزیع عادلانه ی منابع، مشارکت فراگیر شهروندان و به رسمیت شناسی حق همگان بر شهر) در فرآیند بازآفرینی می تواند به ارتقای کیفیت زندگی در محلات شهری و جلوگیری از تشدید نابرابری ها منجر شود. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت تدوین چارچوب های سیاستی مبتنی بر عدالت فضایی در برنامه های بازآفرینی شهری تاکید دارد تا بازتوسعه ی بافت های فرسوده در جهت بهره مندی همگان و تحقق شهر عدالت محور هدایت شود.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، عدالت فضایی ، عدالت اجتماعی ، مشارکت شهروندان ، حق به شهر ، شهر عادلانه