بررسی رویکردهای جهانی در ارتقای امنیت زنان در شهرها؛ مرور تجارب و سیاست ها

این مقاله به بررسی امنیت زنان در فضاهای عمومی شهری می پردازد و با اتکا به مبانی نظری عدالت فضایی، حق به شهر، نظریه ترس از جرم و اصول CPTED، ابعاد کالبدی، اجتماعی و روان شناختی امنیت جنسیتی را تبیین می کند. هدف ها عبارت اند از: ۱) تبیین چارچوب نظری یکپارچه برای تحلیل امنیت زنان، ۲) استخراج سیاست ها و رویکردهای موثر از تجارب جهانی، و ۳) ارزیابی امکان بومی سازی این سیاست ها در شهرهای ایران. روش تحقیق به صورت ترکیبی طراحی شده است: مرور نظام مند ادبیات داخلی و خارجی، تحلیل تطبیقی تجارب منتخب بین المللی، و بررسی مطالعات موردی داخلی (تهران، شیراز، تبریز) با تمرکز بر شاخص های طراحی شهری، مشارکت اجتماعی و سازوکارهای حقوقی. نتایج نشان می دهد که ترکیب مداخلات زیرساختی (نورپردازی، دیدپذیری، کنترل دسترسی)، اجتماعی (مشارکت معنادار زنان، تقویت سرمایه اجتماعی)، حقوقی (قوانین و اجرای بازدارنده علیه آزار خیابانی) و فناورانه (استفاده از داده های مشارکتی و ابزارهای مکان مبنا) بیشترین اثربخشی را در کاهش ترس از جرم و افزایش استفاده ایمن از فضاهای عمومی دارد. همچنین، اصول CPTED شکاف میان نظریه و کنش را پر کرده و در کنار رویکرد حق به شهر، چارچوبی عملیاتی برای بازطراحی فضاها فراهم می کند. بر مبنای تحلیل تطبیقی، بومی سازی این سیاست ها در ایران با اولویت دهی به طراحی ایمن، توانمندسازی زنان و تقویت ضمانت های اجرایی حقوقی توصیه می شود. این جمع بندی می تواند مبنای برنامه ریزی شهری حساس به جنسیت و ارتقای کیفیت زندگی شهری باشد.

کلیدواژه ها:

امنیت شهری ، امنیت زنان ، فضاهای عمومی شهری ، عدالت فضایی ، طراحی شهری ایمن ، CPTED