ارتقای حضورپذیری معلولان در فضاهای مسکونی نمونه موردی: محله ابن سینا شهر تهران

پیدایش رویکردهای نوین در حوزه عدالت فضایی و شهر برای همه، توجه به نیازهای افراد دارای معلولیت را در برنامه ریزی و طراحی شهری بیش از پیش ضروری ساخته است. در بسیاری از شهرهای ایران، فضاهای مسکونی و عمومی فاقد شرایط حداقلی برای حضورپذیری و حرکت ایمن معلولان جسمی–حرکتی هستند و این موضوع پیامدهایی همچون کاهش مشارکت اجتماعی، انزوای فضایی و کاهش کیفیت زندگی این گروه را به دنبال دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه ها و شاخص های مناسب سازی فضاهای مسکونی برای معلولان و ارزیابی وضعیت محله ابن سینا در منطقه ۱۲ تهران انجام شده است. روش تحقیق از نوع کاربردی و با رویکرد توصیفی–تحلیلی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مشاهده میدانی و تکمیل پرسشنامه گردآوری شده اند و برای تحلیل داده ها از مقایسه با استانداردهای ملی و بین المللی و تحلیل های کیفی استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد مهم ترین موانع حضورپذیری معلولان در محله ابن سینا شامل نامناسب بودن شیب و کف سازی معابر، نبود رمپ های استاندارد، انسداد مسیرهای پیاده به واسطه مبلمان و موانع شهری، ناهماهنگی ورودی ساختمان ها با اصول طراحی دسترس پذیر و همچنین محدودیت شدید در دسترسی به فضاهای خدماتی و اوقات فراغت است. برای ارتقای حضورپذیری، راهکارهایی همچون اصلاح شبکه پیاده، طراحی رمپ ها و سطوح شیبدار استاندارد، ساماندهی مبلمان شهری، مناسب سازی ورودی ساختمان ها، ایجاد مسیرهای پیوسته دسترس پذیر و تقویت نظام نظارت بر اجرای ضوابط پیشنهاد می شود. نتایج این مطالعه می تواند در سیاست گذاری، برنامه ریزی و طراحی فضاهای مسکونی متناسب با نیازهای گروه های کم توان موثر باشد.

کلیدواژه ها:

حضورپذیری ، معلولان جسمی–حرکتی ، مناسب سازی ، فضاهای مسکونی ، محله ابن سینا