نقش معلم در پرورش مهارت های اجتماعی و هیجانی دانش آموزان مقطع ابتدایی

در دهه های اخیر، اهمیت مهارت های اجتماعی و هیجانی در رشد همه جانبه ی کودکان بیش از پیش مورد توجه نظام های آموزشی در سراسر جهان قرار گرفته است. پژوهش های روان شناسی و تعلیم و تربیت نشان داده اند که موفقیت تحصیلی تنها نتیجه ی توانایی شناختی نیست، بلکه به میزان قابل توجهی به توانایی مدیریت هیجان ها، ارتباط موثر، همدلی، همکاری و مسئولیت پذیری اجتماعی نیز وابسته است. در این میان، معلم نقش محوری در شکل گیری، پرورش و تقویت این مهارت ها در دوره ی ابتدایی دارد؛ زیرا کلاس درس نخستین محیط اجتماعی سازمان یافته ای است که کودک در آن با روابط انسانی ساخت یافته و مسئولیت های گروهی آشنا می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معلم در پرورش مهارت های اجتماعی و هیجانی دانش آموزان ابتدایی انجام شده است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از پرسشنامه و مصاحبه نیمه ساختاریافته میان ۱۲۰ معلم و ۴۰۰ دانش آموز در مدارس ابتدایی شهر اصفهان صورت گرفته است. داده ها با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. نتایج نشان داد که رفتارهای معلم در سه حوزه ی «ارتباط عاطفی با دانش آموز»، «مدیریت هیجان های کلاسی» و «الگوسازی رفتاری» بیشترین تاثیر را بر رشد مهارت های اجتماعی و هیجانی دانش آموزان دارند. همچنین مشخص شد که معلمانی که از روش های تعاملی و حمایت گرانه در مدیریت کلاس استفاده می کنند، دانش آموزانی با مهارت های اجتماعی بالاتر و اضطراب کمتر تربیت می کنند. بر اساس یافته ها، تقویت آگاهی معلمان نسبت به آموزش مهارت های زندگی و مهارت های هیجانی از طریق دوره های ضمن خدمت، بازنگری در محتوای برنامه های درسی و طراحی محیط های یادگیری مبتنی بر همکاری و همدلی توصیه می شود. این تحقیق نشان می دهد که نقش معلم فراتر از آموزش شناختی است و او در واقع معمار رشد شخصیتی و هیجانی کودکان در سال های حساس زندگی آنان است.

کلیدواژه ها:

آموزش ابتدایی ، مهارت های اجتماعی ، مهارت های هیجانی ، نقش معلم ، یادگیری عاطفی–اجتماعی ، رشد شخصیتی