کارکردهای تربیتی مدرسه در انتقال ارزش های انسانی

این مقاله با رویکردی تحلیلی و مبتنی بر بررسی اسناد، بر آن است که نقش نظام تربیتی را در آموزش و پرورش ارزش ها مورد واکاوی قرار دهد. در این راستا، نقش موثر عناصری چون معلم، دانش آموز، گروه همسالان، فضای کالبدی و معنوی مدرسه و نیز تاثیر متقابل نظام تربیتی و ارزشی به اختصار بررسی می شود. روابط انسانی در محیط مدرسه، عامل کلیدی در تبیین و نهادینه سازی ارزش ها محسوب می گردد. دو رکن اساسی این روابط، معلم و دانش آموز هستند که در یک تعامل پویا قرار دارند. معلم با کارکردهای تربیتی خویش، نقشی تعیین کننده در تامین سلامت روانی و شکل گیری هویت اخلاقی دانش آموز ایفا می کند. دانش آموز نیز در فرآیند پذیرش ارزش ها، با همنوایی و هماهنگی با فرهنگ و انتظارات گروهی که به آن تعلق دارد، به درونی سازی ارزش ها می پردازد. از سوی دیگر، گروه همسالان با ایجاد ارتباطی افقی و غیررسمی، بستری برای تمرین مهارت های اجتماعی و انتقال ارزش ها در میان خود فراهم می آورند. تاثیر فضاها و ابزارهای آموزشی همچون محتوای کتاب های درسی، شیوه های تدریس و روش های ارزشیابی، از جمله اصول بنیادین در برنامه ریزی درسی به شمار می روند. شایان ذکر است که ارزش های کسب شده در مدرسه، در صورتی پایدار و موثر خواهند بود که با ارزش های حاکم بر فضای اجتماعی هم خوانی و سازگاری داشته باشند. در غیر این صورت، فرد در جریان جامعه پذیری گسترده تر، ممکن است آرمان های تربیتی مدرسه را به حاشیه براند.

کلیدواژه ها:

ارزش ، تربیت ، روابط انسانی ، برنامه درسی ، ارتباط