کاربرد هوش مصنوعی در بازآفرینی میراث تربیتی و فرهنگی؛ راهبردی نوین برای آموزش و پرورش ایران

آموزش و پرورش ایران در دهه های اخیر با چالش های متعددی مواجه بوده است؛ از یک سو نیاز به حفظ و بازآفرینی میراث تربیتی و فرهنگی غنی اسلامی–ایرانی و از سوی دیگر ضرورت همگامی با تحولات فناورانه جهانی. در این میان، هوش مصنوعی به عنوان یکی از مهم ترین فناوری های تحول آفرین قرن حاضر، می تواند پلی میان گذشته و آینده ایجاد کند. این مقاله با رویکرد میان رشته ای و بهره گیری از تخصص های متنوع در حوزه های تاریخ و فلسفه تعلیم و تربیت، تاریخ و تمدن ملل اسلامی، امور فرهنگی و برنامه ریزی آموزشی و مهندسی نرم افزار، به بررسی راهبردهای نوین استفاده از هوش مصنوعی در بازآفرینی میراث تربیتی و فرهنگی می پردازد. در بخش نخست، پیشینه تاریخی و فلسفی تعلیم و تربیت در ایران و جهان اسلام مورد واکاوی قرار گرفته و نشان داده می شود که چگونه متون کلاسیک، آثار اندیشمندان اسلامی و تجربه های تربیتی گذشته می توانند با ابزارهای هوش مصنوعی بازخوانی و بازتولید شوند. سپس به نقش تمدن اسلامی در شکل گیری الگوهای تربیتی پرداخته و ظرفیت های هوش مصنوعی در بازنمایی این میراث برای نسل جدید دانش آموزان بررسی می شود. در ادامه، جنبه های فرهنگی و برنامه ریزی آموزشی مورد توجه قرار گرفته و راهکارهایی برای نهادینه سازی فرهنگ مطالعه، داستان نویسی و تولید محتوای تربیتی با استفاده از الگوریتم های یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی ارائه می گردد. بخش فنی مقاله نیز به معرفی سامانه های هوشمند آموزشی، پلتفرم های دیجیتال و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی اختصاص دارد که می توانند در تحلیل داده های آموزشی، استعدادیابی، طراحی محتوای شخصی سازی شده و ارتقای کیفیت تدریس نقش آفرینی کنند. این مقاله بر این نکته تاکید دارد که هوش مصنوعی نه تنها ابزار فناورانه ای برای تسهیل آموزش است، بلکه می تواند به عنوان یک راهبرد فرهنگی و تربیتی عمل کند؛ به گونه ای که میراث گذشته با زبان امروز بازآفرینی شده و در خدمت اهداف تربیتی آینده قرار گیرد. در نتیجه، آموزش و پرورش ایران قادر خواهد بود الگویی نوین ارائه دهد که هم ریشه در فرهنگ و تمدن اسلامی–ایرانی دارد و هم با فناوری های روز دنیا همگام است.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی تربیتی ، میراث فرهنگی ، اسلامی–ایرانی ، فلسفه تعلیم و تربیت دیجیتال ، هوش مصنوعی در آموزش ، پردازش زبان طبیعی تربیتی ، استعدادیابی هوشمند ، یادگیری ماشین فرهنگی ، نهادینه سازی مطالعه دیجیتال ، الگوسازی مدارس هوشمند ، فناوری های نوین تربیتی