چگونه توانستم اضطراب یکی از دانش آموزان کلاس پنجم را با استفاده از روش های تلفیقی کاهش داده و آن را برطرف سازم؟

اهداف اقدام پژوهی هدف اصلی: کاهش اضطراب تحصیلی و اجتماعی دانش آموز مورد نظر (علی) با بهره گیری از روش های تلفیقی شامل مشاوره، فعالیت های گروهی، تمرین های آرام سازی و تقویت بازخورد مثبت در کلاس. اهداف فرعی: ۱. شناسایی عوامل موثر در ایجاد اضطراب در دانش آموزان دوره ابتدایی. ۲. افزایش احساس امنیت روانی در دانش آموز از طریق تعامل مثبت با معلم و هم کلاسی ها. ۳. ارتقای اعتماد به نفس و خودکارآمدی علی در فعالیت های درسی و اجتماعی. ۴. افزایش آگاهی خانواده نسبت به نقش خود در کاهش اضطراب فرزندشان. ۵. بهبود مشارکت علی در بحث های کلاسی و تکالیف گروهی. ۶. توسعه ی مهارت های معلم در به کارگیری روش های تلفیقی آموزشی و روان شناختی برای مدیریت اضطراب دانش آموزان. پیشینه تحقیق اضطراب به عنوان یکی از رایج ترین اختلالات هیجانی در دوران کودکی و نوجوانی شناخته می شود. پژوهش های مختلف نشان داده اند که اضطراب در محیط های آموزشی می تواند به شکل های گوناگون مانند ترس از شکست، اضطراب امتحان، اضطراب اجتماعی و حتی اجتناب از حضور در مدرسه بروز کند. مطالعات متعددی در سال های اخیر به بررسی نقش معلم، شیوه های تدریس، و تعامل های اجتماعی در کاهش اضطراب دانش آموزان پرداخته اند. به عنوان نمونه، پژوهش های روان شناختی حاکی از آن است که ارتباط مثبت معلم با دانش آموز می تواند احساس امنیت و تعلق را در دانش آموز افزایش دهد و به طور غیرمستقیم اضطراب او را کاهش دهد (کاظمی، ۱۳۹۹). همچنین یافته های علی پور (۱۴۰۰) نشان می دهد که ترکیب روش های آرام سازی عضلانی، آموزش مهارت های خودآگاهی و استفاده از بازخورد مثبت، نقش موثری در کاهش اضطراب دانش آموزان پایه ابتدایی دارد. از سوی دیگر، محیط کلاس و نحوه ی تعامل هم کلاسی ها با فرد مضطرب نیز در تداوم یا کاهش اضطراب نقش دارد. در پژوهش های آموزشی، رویکرد «تلفیقی» یا «چندبعدی» از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ زیرا معلم در این رویکرد نه تنها نقش انتقال دهنده ی دانش را ایفا می کند، بلکه به عنوان الگوی هیجانی و اجتماعی نیز عمل می نماید. بر این اساس، توجه به سلامت روانی دانش آموزان، به ویژه در سنین ابتدایی، از ارکان اصلی یادگیری موثر به شمار می رود. تحقیقات انجام شده در داخل کشور در ایران نیز مطالعاتی در زمینه اضطراب دانش آموزان و روش های کاهش آن صورت گرفته است. به عنوان مثال: پژوهش ملکی (۱۳۹۸) نشان داد که اجرای جلسات گروهی با محوریت آموزش مهارت های زندگی موجب کاهش معنادار اضطراب در دانش آموزان پایه پنجم شد. مطالعه نادری و همکاران (۱۴۰۰) بیان کرد که مشارکت فعال معلم در فرایند حمایت عاطفی و ارائه ی بازخوردهای مثبت، نقش تعیین کننده ای در کاهش اضطراب دانش آموزان دارد. تحقیق رستمی (۱۴۰۱) بر استفاده از روش های تلفیقی شامل بازی درمانی، مشاوره و آموزش آرام سازی تاکید کرده و نتیجه گرفته است که ترکیب این روش ها می تواند در کاهش اضطراب تحصیلی موثر باشد. این تحقیقات همگی تاکید دارند که کاهش اضطراب دانش آموزان نیازمند نگاهی جامع و چندوجهی است که ابعاد آموزشی، روان شناختی و خانوادگی را به صورت هم زمان دربرگیرد. گردآوری شواهد ۱ ۱. شواهد کیفی الف) مشاهده رفتار علی در ابتدای سال تحصیلی، هنگام حضور در کلاس پنجم مختلط، متوجه شدم که یکی از دانش آموزان به نام علی رفتارهایی از خود نشان می دهد که بیانگر اضطراب، ترس و کم اعتمادی به توانایی هایش است. علی معمولا در ردیف های آخر کلاس می نشست و از مشارکت در بحث های گروهی خودداری می کرد. هنگامی که از او پرسشی می پرسیدم، چهره اش سرخ می شد، دستانش می لرزید و نگاهش را از معلم می دزدید. در هنگام ارائه ی پاسخ، صدایش بسیار آهسته و نامطمئن بود. در زنگ های تفریح نیز علی اغلب تنها می ماند و به ندرت با سایر دانش آموزان بازی می کرد. او علاقه ای به فعالیت های گروهی نشان نمی داد و در مواقعی که هم کلاسی ها برای انجام کار گروهی به او نزدیک می شدند، بهانه هایی برای دوری از آن ها مطرح می کرد. نشانه های اضطراب در علی شامل: ۱. بی قراری و حرکات تکراری مانند تکان دادن پا یا بازی با انگشتان. ۲. احساس ناامنی و ترس از اشتباه کردن. ۳. کم اعتمادی به توانایی های خود. ۴. گوشه گیری و اجتناب از فعالیت های گروهی. ۵. اضطراب موقعیتی به ویژه هنگام پاسخ گویی در کلاس یا مواجهه با معلم. ۶. اختلال در تمرکز هنگام انجام تکالیف. این مشاهدات اولیه، ضرورت انجام پژوهش را برای من به عنوان معلم آشکار ساخت. تصمیم گرفتم با روشی علمی، علت اضطراب علی را بررسی و با کمک روش های تلفیقی، میزان اضطراب او را کاهش دهم.