مدرسه ابتدایی به مثابه زیست بوم یادگیری: بازتعریف نقش معلم، خانواده و جامعه در الگوی نوین آموزش و پرورش

نهاد آموزش ابتدایی در آستانه تحولی پارادایمی قرار دارد که فراتر از تغییرات سطحی در روش های تدریس یا به روزرسانی محتوای کتب درسی است. این تحول عمیق، ناظر بر دگرگونی در فهم ما از چیستی مدرسه، کارکردهای آن و نسبتش با سایر نهادهای اجتماعی است. برای دهه ها، مدرسه ابتدایی به عنوان جزیره ای نسبتا منزوی تصور می شد که وظیفه ی اصلی آن، انتقال دانش و مهارت های پایه به کودکان در فضایی بسته و با حداکثر فاصله از تاثیرات محیط بیرون بود. اما امروزه، پیچیدگی های جهان معاصر، ظهور فناوری های ارتباطی نوین و تحول در نظریه های یادگیری، این تصویر سنتی را به چالش کشیده است. مفهوم «زیست بوم یادگیری» (Learning Ecosystem) به عنوان چارچوبی نظری برای بازتعریف مدرسه ابتدایی مطرح شده است؛ زیست بومی که در آن مدرسه نه یک نهاد منزوی، که شبکه ای پویا از تعاملات میان دانش آموزان، معلمان، خانواده ها و جامعه محلی است و یادگیری در آن محصول هم افزایی همه این کنشگران و عناصر به شمار می رود (اسکندری، مجدم، عباسی و ساکی، ۱۴۰۴). مقاله مروری حاضر با هدف واکاوی این الگوی نوین، بر بازتعریف نقش سه کنشگر اصلی یعنی معلم، خانواده و جامعه در این زیست بوم متمرکز است. استدلال اصلی آن است که گذار از رویکرد مکانیکی به رویکرد اکولوژیک در آموزش ابتدایی، مستلزم تغییر بنیادین در نقش های سنتی این کنشگران و برقراری نوعی هم افزایی و هم راستایی هدفمند میان آن هاست. در این چارچوب، معلم از «انتقال دهنده محتوا» به «طراح تجربه یادگیری، تسهیل گر تعاملات و مدیر زیست بوم» تحول می یابد.

کلیدواژه ها:

زیست بوم یادگیری ، مدرسه ابتدایی ، بازتعریف نقش معلم ، مشارکت خانواده ، جامعه محلی ، الگوی نوین آموزش و پرورش ، هم افزایی آموزشی