راهکارهای تقویت تاب آوری روانی (Resilience) معلمان در مواجهه با فشارهای شغلی

تاب آوری روانی معلمان به عنوان یکی از مولفه های اساسی سلامت روان و پایداری حرفه ای در نظام های آموزشی، نقش تعیین کننده ای در مواجهه موثر با فشارهای شغلی، تغییرات ساختاری و چالش های روزافزون حرفه معلمی ایفا می کند. با وجود افزایش مطالعات مرتبط با تاب آوری، بخش قابل توجهی از پژوهش ها به صورت جزئی و عمدتا با تمرکز بر ابعاد فردی یا سازمانی این سازه انجام شده و از ارائه یک چارچوب تلفیقی و عملیاتی غفلت شده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تدوین راهکارهای موثر تقویت تاب آوری روانی معلمان و ارائه یک نقشه راه جامع و بومی شده انجام شده است. این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق تحلیل نظام مند متون علمی، پژوهش های داخلی و خارجی و اسناد معتبر حوزه آموزش و روان شناسی تربیتی گردآوری شده اند. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی تلفیقی و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت که در نهایت به استخراج یک مدل مفهومی منسجم منجر شد. یافته های پژوهش نشان دادند که تقویت تاب آوری روانی معلمان مستلزم اتخاذ رویکردی چندبعدی و فرایندی است که به طور هم زمان بر توانمندسازی فردی معلمان و بهبود بسترهای سازمانی تاکید دارد. بر این اساس، نقشه راهی چهار مرحله ای شامل تشخیص وضعیت، تجهیز فردی، اصلاح و حمایت سازمانی و تثبیت و نهادینه سازی راهکارها ارائه شد. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان مبنایی کاربردی برای مدیران آموزشی، سیاست گذاران و برنامه ریزان نظام تعلیم و تربیت در جهت ارتقای سلامت روان معلمان و کاهش فرسودگی شغلی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری روانی ، معلمان ، فشارهای شغلی ، سلامت روان ، حمایت سازمانی ، فرسودگی شغلی ، نظام آموزشی