تحلیل تاثیر آموزش مهارتهای حل مسئله و تفکر انتقادی بر توانمند سازی دانش آموزان در محیط های یادگیری پیچیده

تحولات سریع علمی و فناورانه، نظام های آموزشی را با چالش های پیچیده ای مواجه ساخته است که در آن یادگیرندگان نیازمند مهارت هایی فراتر از دانش نظری هستند. یکی از مسائل اساسی آموزش امروز، ناتوانی دانش آموزان در انتقال آموخته ها به موقعیت های واقعی و دشووری در تصمیم گیری آگاهانه است. در راستای پاسخ به این مسئله، پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مهارت های حل مسئله و تفکر انتقادی بر توانمندسازی چندبعدی دانش آموزان در محیط های یادگیری پیچیده انجام شد. روش تحقیق از نوع توصیفی–پیمایشی و کاربردی بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه نهم یکی از شهرهای کشور بود که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته با پایایی مناسب (آلفای کرونباخ = ۰/۸۷) بود و داده ها با آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند.یافته ها نشان داد آموزش مهارت حل مسئله رابطه مثبت و معناداری با تصمیم گیری و خودکارآمدی تحصیلی دارد (r = ۰/۶۴)، و آموزش تفکر انتقادی نیز موجب بهبود قابل توجه تحلیل و استدلال منطقی دانش آموزان گردید (r = ۰/۷۱). اثر تعاملی دو مهارت ۵۸ درصد از واریانس یادگیری فعال و خودتنظیم را تبیین کرد و سه مولفه اصلی توانمندسازی شامل شناختی، هیجانی و عملکردی شناسایی شد (کل واریانس = ۶۷٪). نتایج نهایی نشان داد تلفیق آموزش مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله، موجب رشد تفکر تحلیلی، خودباوری، انگیزش درونی و تصمیم گیری آگاهانه می شود و به ارتقای توانمندی های یادگیرندگان در مواجهه با محیط های پیچیده آموزشی می انجامد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، حل مسئله ، توانمندسازی دانش آموزان ، یادگیری فعال ، یادگیری خودتنظیم ، محیط های یادگیری پیچیده